नेपाली कांग्रेसका निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा पक्षका नेताहरूले काठमाडौंको चुनदेवीमा सम्पर्क कार्यालय खोलेर तीन दिनसम्म छलफल गरी पार्टीको बृहत्तर एकता नै पहिलो प्राथमिकता हुने निष्कर्ष निकालेका छन्।
पूर्वप्रधानमन्त्रीसमेत रहेका देउवा उपचारका लागि हङकङमा रहेका बेला यो समूहको नेतृत्व निवर्तमान कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्काले गर्दै आएका छन्। खड्काकै अगुवाइमा चुनदेवी कार्यालय खोलेर छलफल भएको नेताहरूको भनाइ छ।
गत पुसमा भएको विशेष महाधिवेशनमा सहभागी नरहेका देउवापक्षीय अधिकांश नेताहरू छलफलमा सहभागी थिए। खड्कालाई यो छलफल गर्न नेताहरू विमलेन्द्र निधि, प्रकाशमान सिंह, शशांक कोइराला, कृष्णप्रसाद सिटौलालगायत नेताहरूको साथ र समर्थन रह्यो।
छलफलमा निवर्तमान पदाधिकारी तथा निवर्तमान केन्द्रीय सदस्यहरू र सुदूरपश्चिम तथा कर्णाली प्रदेश सभापति सहभागी रहेका थिए।
तीन दिनसम्म चलेको छलफलको निष्कर्ष सुनाउँदै निवर्तमान प्रचार विभाग प्रमुख मीनबहादुर विश्वकर्माले पार्टी एकता नै पहिलो प्राथमिकता रहेको बताए।
‘१५ औं महाधिवेशन तयारीका लागि खुलेको सम्पर्क कार्यालयमा हामी असार २२ देखि २४ गतेसम्म छलफल गर्यौं। निवर्तमान कार्यवाहक सभापति खड्काको अध्यक्षतामा बैठक बस्यो, बैठकमा निवर्तमान पदाधिकारीहरू र केन्द्रीय सदस्यहरूलगायत उपस्थित रहेर कुरा राख्नुभयो,’समग्रमा पार्टी एकता नै पहिलो प्राथमिकता हो भन्ने निष्कर्ष निस्किएको छ।’
पार्टी एकताका लागि सभापति गगन थापाले अग्रसरता लिनुपर्ने नेताहरूले बताएका छन्।
‘अहिलेका सभापति गगन थापा पहिले महामन्त्री हुँदा गत पुस १० गतेसम्म टुंगिएका क्रियाशीलकै आधारमा १५ औं महाधिवेशन गर्नुपर्छ भन्ने छलफलको निष्कर्ष छ,’ उनले भने, ‘अद्यावधिकभन्दा पनि पहिलेकै क्रियाशीललाई मान्यता दिनुपर्छ भन्ने हामीहरूको भनाइ हो।’
गत पुस १० गतेसम्म नवीकरण गरेकामध्ये करिब ६ लाख जना क्रियाशील सदस्यहरूले थप विवरण पार्टीलाई उपलब्ध गराएर अद्यावधिक गरिसकेको अवस्था छ।
‘पार्टी एकता र पहिलेकै क्रियाशीलका आधारमा महाधिवेशनमा जाने विषयमा सहमति हुन सकेन भने विकल्पहरू पनि खोज्नुपर्छ भनेर केही साथीहरूले छलफलमा राख्नुभएको छ,’ विश्वकर्माले भने।
खड्काको अध्यक्षतामा बसेको बैठकको निर्णय सार्वजनिक भइसकेको छैन। नेता विश्वकर्माका अनुसार निष्कर्ष र निर्णयहरू पत्रकार सम्मेलन गरी सार्वजनिक गर्ने तयारी छ।
उनकाअनुसार बिपी स्मृति दिवस साउन ६ गते कार्यक्रम गरी मनाउने निर्णय भने भइसकेको छ।
राष्ट्रिय भेला बोलाउने विषयमा पनि सैद्धान्तिक सहमति नेताहरूका बीचमा भएको विश्वकर्माले जानकारी दिए।
‘मौसमलाई ख्याल गरेर साउन महिनाभित्र राष्ट्रिय भेला गर्ने सैद्धान्तिक सहमति भएको छ तर स्थान र सहभागीहरूको कस्तो आधार मान्ने भन्नेबारे नेतृत्व तहमा छलफल गरेर निर्णय लिनुपर्ने हुन्छ,’ उनले भने।
यसअघि प्रदेशहरूमा भेला गरेको देउवा समूहभित्र राष्ट्रिय भेलाको पनि माग भइरहेको छ।
छलफलमा कसले के भने?
पूर्णबहादुर खड्का-
पार्टीको बृहत्तर एकताका लागि पहलकदमी लिनुपर्ने नेताहरू (गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्मा) निकै टाढा छन्। पार्टी विभाजन गर्ने पक्षमा हामी छैनौं, हाम्रा कारणले पार्टी विभाजन पनि हुँदैन तर सभापतिले चाह्यो भने हुन सक्छ। पहिले पनि गिरिजाप्रसाद कोइरालाले चाहेर पार्टी विभाजन भएको थियो, हामीले त त्यसबेला पनि विभाजन चाहेका थिएनौं। अहिले पनि त्यस्तै हो, सभापतिले चाह्यो भने पार्टी विभाजन हुन्छ। मैले वा विमलेन्द्र निधिले चाहेर त विभाजन हुने होइन। सभापति गगनजीको स्वभाव पनि जुन बाटो हिँड्यो, पछि फर्कने खालको छैन।
मलाई र शेखर कोइरालालाई वरिष्ठ नेता बनाएर जाने विषयमा पनि संस्थापन पक्षबाट कुरा आएको थियो तर हामी मानेनौं। शेखर कोइरालाजी सहित १११ जना नेताहरूलाई केन्द्रीय समितिमा समावेश गर्नुपर्छ भन्नेमा हामी छौं।
यहाँ राष्ट्रिय भेला बोलाउनुपर्छ भन्ने कुरा धेरै जना साथीहरूबाट आयो। अलि सोचेर, तयारी गरेर राष्ट्रिय भेला बोलाउनुपर्छ। भेला बोलाउने अनि तयारी पुगेन भनेर सार्न राम्रो हुन्न। सबै जनाबीच छलफल गरेर एक दुई दिनमा हामी राष्ट्रिय भेलाबारे निर्णय लिऔं।
व्यक्तिभन्दा संगठन बलियो बनाउने र सहकार्य तथा सामूहिक नेतृत्व नै हाम्रो प्रतिबद्धता हो।
यहाँ शेखरजीको विषय पनि उठ्यो, शेखर कोइरालाजीसँग पनि मेरो गत मंगलबार कुराकानी भएको थियो। के कुरा भयो मैले यहाँ भन्दिनँ। विमलेन्द्रजीलाई भने सुनाएको छु।
विमलेन्द्र निधि-
पहिले त पार्टीको बृहत्तर एकतामा जोड दिऔं। त्यो हुन सकेन भने राष्ट्रिय भेलालगायत गर्ने वा १५ औं महाधिवेशन छुट्टै तरिकाले गर्ने विषयमा पनि छलफल गरौं। तर त्यसअघि एउटा कुरा चाहिँ टुंगो लगाएर जाँदा राम्रो होला। कसले नेतृत्व गर्ने हो भन्ने कुरा। राष्ट्रिय भेला अघि नै कसले नेतृत्व गर्ने भन्ने टुंगो लाग्न जरूरी देख्छु म। हामीमध्ये (पूर्णबहादुर-विमलेन्द्र, शशांक-प्रकाशमान-कृष्णप्रसाद) बाट कसले नेतृत्व गर्ने? वा हामी नेतृत्वमा भएनौं भने युवाको नेतृत्वमा पो अघि बढ्ने हो कि! म त यी दुवै कुरामा तयारै छु। हामीमध्येबाट नेतृत्व गरौं भन्ने हो भने म पनि तयार नै छु होइन युवामध्येबाट गर्ने भने पनि मलाई स्वीकार्य भइहाल्छ।
यहाँ राष्ट्रिय भेलाको व्यापक माग आयो तर राष्ट्रिय भेला मिति तोकेर मात्र हुन्न नि! व्यापक तयारीसहित गर्नुपर्छ, सबै लाग्नुपर्छ। हामीहरूबीच यस विषयमा छलफल भएर मिति पछि तोकौंला र खबर गरौंलाई सबैलाई।
प्रकाशमान सिंह-
१५ औं महाधिवेशन एकताको महाधिवेशन हो र त्यसअनुसार नै हामी पनि अघि बढ्नुपर्छ। नियमित महाधिवेशन पक्षधर र विशेष महाधिवेशन पक्षधरबीच बृहत एकता गर्ने ठाउँ नै १५ औं महाधिवेशन हो, यो महाधिवेशनलाई कसरी हुन्छ एकताको महाधिवेशन बनाऔं भन्ने हो। राष्ट्रिय भेला गर्न हतार गर्न हुँदैन। कांग्रेसको आदर्श र सिद्धान्तमा आँच पुग्ने गरी भेला गर्न पनि भएन।
प्रकाशशरण महत-
पार्टी एकतामा संस्थापन पक्ष र विशेष गरी सभापतिजीबाट खासै पहल हुन सकेन। यस्तो अवस्थामा राष्ट्रिय भेला गरेर जाऔं। मैले सभापतिजीलाई भेट्न खोजेँ, समय पाइनँ। फोन र मेसेज गरेर पार्टी एकतामा पहल गर्नुस् भनेको हुँ, हुन्छ दाइ भोलि नै गर्छु भन्नुभयो, त्यसपछि सम्पर्कमा हुनु हुन्न। पार्टी मिलाएर लैजानेमा उहाँमा गम्भीरता देखिँदैन। अब हामीले ढिला गर्न हुन्न। बिपी स्मृति दिवस साउन ६ गते मनाएर १६५ वटै प्रतिनिधि सभा क्षेत्रमा प्रतिनिधिहरू खटाऔं। साउन १५ भित्रै राष्ट्रिय भेला गर्ने गरी मिति तोकौं नभए पनि छिट्टै भेला हुन्छ भन्ने सन्देश त दिऔं न।
१५ औं महाधिवेशन निष्पक्ष र पारदर्शी हुनुपर्छ। त्यसैले मैले एउटा सानो संयन्त्र बनाएर जाँदा उपयुक्त हुन्छ भन्ने कुरा राखेको थिएँ तर यसमा सभापतिजीबाट ठोस कुरा आएन। महाधिवेशनका लागि बन्ने सबै समितिमा हाम्रा पक्षका साथीहरूको पनि उत्तिकै सहभागिता हुनुपर्छ, बहुमत सदस्य विशेष महाधिवेशनबाट आएकाहरू नै रहुँन् बरू।
ललितजंग शाही, प्रदेश सभापति कर्णाली
यहाँ उठेका कतिपय विषयमा मेरो पनि समान धारणा छ। पार्टीमा बृहत्तर एकता आवश्यकता छ। तर राष्ट्रिय भेला गर्नुपर्छ, मिति तोकौं भन्ने कुरामा म सहमत छैन। पार्टी एकता नै प्राथमिकतामा रहनुपर्छ।
शिव हुमागाईं-
यो चुनदेवी सम्पर्क कार्यालय र यहाँ हुने छलफल केबल पार्टीका आन्तरिक विषयमा तीतो पोख्ने ठाउँ मात्र नबनोस्। हामीले तय गरेको बाटोले अब गति लिनुपर्छ, खुट्टा कमाउन हुन्न। हेपिएर बस्न पनि हुन्न। तपाईंहरू अब पनि अघि बढ्न र निर्णय लिन सक्नुहुन्न भने चन्दन लगाएर बस्नुस्!
वीरबहादुर बलायर, प्रदेश सभापति सुदूरपश्चिम
पार्टीभित्र विवाद मिल्छ कि मिल्दैन अहिले यकिन छैन। विवाद मिलिहाल्यो भने १४ औं महाधिवेशनमा निर्वाचित भएका केन्द्रीय सदस्यहरू कोही पनि छुट्न हुन्न। नेतृत्व गर्छु भन्नेहरूले सबै साथीहरूलाई समेट्नुपर्छ, त्यो आँट चाहिन्छ। संस्थापन पक्षले पनि निष्पक्ष रूपमा १५ औं महाधिवेशन गर्ने वातावरण तय गर्नुपर्छ, त्यसका लागि सबै नेताहरूलाई समेटेर विश्वासको वातावरण बनाउनुपर्छ।
हामीले यहाँ बैठक राख्यौं, खोइ त शेखर कोइराला? उहाँको यहाँ उपस्थिति हुनुपर्ने किन भएन? सबै मिलेर अघि बढ्ने होला नि! संस्थापन पक्षसँग वार्तामा जाँदा सबै मिलेर प्रस्तावहरू लैजाने होला। नेताहरू नै मिल्न नसक्ने सन्देश त दिनु भएन।
कुन्दनराज काफ्ले-
अब हामीले राष्ट्रिय भेला गर्ने समय आएको छ। मिति तोकेर तयारी थालौं। अब कहाँ राष्ट्रिय भेला गर्ने भन्ने कुरा पनि छ, हामी जहाँ कमजोर छौं भनिएको छ नि हो, त्यही स्थानमा राष्ट्रिय भेला गरेर सन्देश दिने हो। विशेष महाधिवेशनले गर्दा पार्टीभित्र विवाद निम्तियो। गगन थापाजीका कारण नेपाली कांग्रेसको सभापति चुनाव हार्नुभयो!
गुरू बराल-
हाम्रा नेताहरूले ठिक समयमा ठिक निर्णय लिन सक्नुपर्यो। सानेपा कांग्रेस बालेन शाहको सहयोगी बनेको देखिन्छ। हाम्रा नेताहरू यस्तो बेला पुरानो धङधङीबाट बाहिर निस्कनुपर्यो। प्रदेश भेलाहरू गरिसक्यौं अब तयारीसाथ राष्ट्रिय भेला गर्नुपर्ने हो, समयमा निर्णय लिऔं।