ब्राजिलका वामपन्थी राष्ट्रपति लुइज इनासियो लुला दा सिल्भा चौथो कार्यकालका लागि निर्वाचित भएका छन्।
आइतबार भएको दोस्रो चरणको निर्वाचनमा उनले दक्षिणपन्थी प्रतिस्पर्धी फ्लाभियो बोल्सोनारोलाई पराजित गरे भनेर समाचार संस्था रोयटर्सले जनाएको छ।
यससँगै लुला ब्राजिलको आधुनिक लोकतान्त्रिक इतिहासमा चार पटक राष्ट्रपति निर्वाचित हुने पहिलो नेता बनेका छन्।
रोयटर्सका अनुसार मतगणनाको ९८.२७ प्रतिशत परिणाम सार्वजनिक हुँदा लुलाले ५१.७५ प्रतिशत मत प्राप्त गरेका थिए भने फ्लाभियोको पक्षमा ४८.२५ प्रतिशत मत परेको थियो।
पहिलो चरणमा फ्लाभियोले अग्रता लिएपछि लुलाको जित अनिश्चित देखिएको थियो।
तर दोस्रो चरणमा उनले नतिजा उल्ट्याउँदै ऐतिहासिक पुनरागमन गरे।
सन् १९८५ मा ब्राजिलमा लोकतन्त्र पुनःस्थापित भएयता पहिलो चरणमा दोस्रो स्थानमा रहेका उम्मेदवारले दोस्रो चरण जितेको यो पहिलो घटना हो।
निर्वाचनको दिन मतदान अवधि दुई घण्टा थपिएपछि भने अन्योल उत्पन्न भएको थियो।
सार्वजनिक यातायातमा देखिएका समस्याका कारण मतदातालाई मतदान केन्द्र पुग्न कठिन भएको भन्दै मतदान समय बढाइएको थियो।
सर्वोच्च अदालतको आदेश ढिलो गरी केही मतदान केन्द्रमा पुगेपछि कतिपय केन्द्र बन्द भइसकेका थिए। यसले निर्वाचन प्रक्रियामाथि विवाद र सम्भावित कानुनी चुनौतीको आशंका बढाएको थियो।
अन्ततः मतपरिणामले लुलाको जित सुनिश्चित गर्यो।
मजदुर नेतादेखि चौथो कार्यकालसम्म
८० वर्षीय लुला कुनै समय धातु कारखानामा काम गर्ने मजदुर र ट्रेड युनियन नेता थिए।
उनले पहिलो पटक सन् २००२ को निर्वाचन जितेर सन् २००३ जनवरीमा राष्ट्रपति पद सम्हालेका थिए। त्यसपछि सन् २००६ मा पुनः निर्वाचित भएर सन् २०१० सम्म लगातार दुई कार्यकाल शासन गरे।
उनको नेतृत्वमा गरिबी र भोकमरी घटाउने सामाजिक कार्यक्रम विस्तार भएका थिए। न्यून आय भएका परिवारलाई लक्षित कल्याणकारी कार्यक्रम र श्रमिकको अधिकारका पक्षमा लुलाले जोड दिँदै आएका छन्।
भ्रष्टाचार सम्बन्धी मुद्दामा दोषी ठहर भएपछि उनी सन् २०१८ मा जेल परेका थिए।
तर पछि अदालतले उनका मुद्दासम्बन्धी फैसला रद्द गरेपछि उनी पुनः राजनीतिमा फर्किए।
सन् २०२२ को निर्वाचनमा तत्कालीन राष्ट्रपति जयर बोल्सोनारोलाई पराजित गर्दै तेस्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित भएका लुलाले सन् २०२३ मा पदभार ग्रहण गरेका थिए।
अहिलेको जितले उनको राजनीतिक पुनरागमनलाई थप ऐतिहासिक बनाएको छ।
बोल्सोनारो परिवारको सत्तामा फर्किने प्रयास असफल
सन् २०१९ देखि २०२३ सम्म ब्राजिलको राष्ट्रपति रहेका जयर बोल्सोनारो पूर्वसैनिक तथा दक्षिणपन्थी नेता हुन्।
उनी आफ्नो कट्टरपन्थी राजनीतिक धार, अपराध नियन्त्रणमा कडा नीतिको वकालत र कोभिड महामारी व्यवस्थापन तथा अमेजन वन संरक्षण सम्बन्धी विवादका कारण चर्चामा रहे।
सन् २०२२ को निर्वाचनमा लुलासँग पराजित भएपछि उनका समर्थकहरूले निर्वाचन परिणाम उल्ट्याउने प्रयास गरेका थिए। त्यससँग सम्बन्धित सत्ता पलटको षड्यन्त्रमा दोषी ठहर भएपछि जयर बोल्सोनारोलाई २७ वर्षको जेल सजाय सुनाइएको छ।
उनका छोरा फ्लाभियोले यसपटक राष्ट्रपतिको उम्मेदवारी दिएर परिवारको राजनीतिक विरासतलाई निरन्तरता दिन खोजेका थिए। तर लुलाको जितसँगै त्यो प्रयास तत्कालका लागि असफल भएको छ।
अर्थतन्त्र र अमेरिकी सम्बन्धमा कस्तो प्रभाव?
लुलाको चौथो कार्यकालमा सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम, सरकारी खर्च, रोजगारी र आर्थिक असमानता न्यूनीकरण प्राथमिकतामा रहने अपेक्षा छ। तर सार्वजनिक ऋण, उच्च ब्याजदर र आर्थिक वृद्धि सम्बन्धी चुनौतीले उनको सरकारलाई दबाबमा राख्नेछन्।
अमेरिकासँगको सम्बन्ध पनि महत्त्वपूर्ण विषय हुनेछ।
फ्लाभियोले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग निकट सम्बन्ध र दक्षिणपन्थी नीतिको पक्ष लिएका थिए। लुलाले भने ब्राजिलको विदेश नीतिमा स्वतन्त्रता कायम राख्दै चीन लगायतका देशसँग सम्बन्ध विस्तारमा जोड दिँदै आएका छन्।
निर्वाचनले लुलालाई अर्को कार्यकालको जनादेश दिए पनि दक्षिणपन्थी प्रभाव बलियो रहेको संसद्सँग सहकार्य गर्नु उनको सरकारका लागि प्रमुख चुनौती हुनेछ।
(विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूको सहयोगमा तयार पारिएको)
