ललितपुरको कुसुन्तीमा पैदलयात्रीलाई सडक पार गर्न सहज बनाउने उद्देश्यले अत्याधुनिक आकाशे पुल निर्माण भइरहेको छ।
लिफ्ट सहितको यो पुल ज्येष्ठ नागरिक, अपांगता भएका व्यक्ति तथा बालबालिकालाई समेत सहज हुने गरी बनाइएको हो। तर निर्माण क्रममा विभिन्न प्राविधिक समस्या र प्रक्रियागत जटिलता आएपछि पुल निर्माण सम्पन्न गरी सञ्चालनमा ल्याउन ढिलाइ भएको छ।
ललितपुर महानगरपालिका–१३ का वडाध्यक्ष गणेश केसीका अनुसार यो पुल निर्माणको अवधारणा सडक पार गर्ने क्रममा भएका दुर्घटनाले जन्माएको हो। उक्त क्षेत्रमा सडक पार गर्ने क्रममा १९ जनाले ज्यान गुमाइसकेको उनले बताए।
एक पटक एउटी आमाले छ महिनाको शिशुलाई बोकेर सडक पार गर्दै थिइन्। त्यही क्रममा उनको सल सडकमा गुडिरहेको मोटरसाइकलमा अल्झियो। त्यसपछि शिशु सडकमा खस्न पुग्यो र उसको मृत्यु भयो। उक्त घटनापछि आफूहरू यस्ता दुर्घटनाप्रति निकै संवेदनशील भएको र पैदलयात्रीको सुरक्षाका लागि पुल निर्माण गर्ने योजना अघि बढाएको केसीले बताए।
'त्यो घटनापछि मेयरसापसँग कुरा गरेर यहाँ पुल बनाउनुपर्छ भन्ने निष्कर्षमा पुग्यौं,' केसीले भने।
-1792731052.jpg)
सडक विभागसँगको उल्झन, मन्त्रीसम्म पुगेको पहल
पुल बनाउने योजना अघि बढे पनि निर्माण प्रक्रिया सहज भएन।
वडाध्यक्ष केसीका अनुसार महानगरले आवश्यक रकम उपलब्ध गराएर आफै निर्माण गर्ने प्रस्ताव गर्दा पनि सडक विभागबाट सहयोग पाउन कठिन भयो।
बजेट पुस्तिकामा योजना समावेश भए पनि काम अघि नबढ्दा चार वर्ष त्यसै बितेको उनको भनाइ छ।
पछि तत्कालीन भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री प्रकाश ज्वालासमक्ष यो विषय पुर्याइयो।
महानगरका मेयर चिरिबाबु महर्जनसहितको टोलीले निर्माण अघि नबढ्नुको कारणबारे मन्त्रीसँग छलफल गरेपछि उनले सम्बन्धित सचिवलाई काम अघि बढाउन निर्देशन दिएको केसीले बताए।
त्यसपछि पुलको डिजाइन र निर्माण प्रक्रियाले गति लियो। तर पुलको संरचना कस्तो बनाउने र त्यसमा कुन-कुन सुविधा राख्ने भन्ने विषयमा पनि छलफल र विवाद भए।
-1792731053.jpg)
कफी सपदेखि शिशुलाई दूध खुवाउने ठाउँसम्मको योजना
प्रस्तावित डिजाइनमा आकाशे पुललाई सडक वारपार गर्ने संरचनामा मात्र सीमित नराखी यात्रुलाई आवश्यक सुविधा उपलब्ध गराउने योजना थियो।
त्यसमा कफी सप, दुई–तीनवटा सटर, शिशुलाई दूध खुवाउन मिल्ने छुट्टै ठाउँ, शौचालय तथा सुरक्षाकर्मीका लागि कोठासमेत समावेश गरिएको थियो।
तर डिजाइनका केही भाग हटाउनुपर्ने विषय र सुरक्षाको जिम्मेवारी कसले लिने भन्नेमा विवाद उत्पन्न भयो।
केसीका अनुसार यस विषयमा छलफल र सहमतिपछि डिजाइन स्वीकृत गरियो र निर्माण अघि बढाइयो।
यसरी कुसुन्तीको आकाशे पुललाई पैदलयात्रीको आवागमन सहज बनाउने संरचनाका साथै थप सुविधासहित विकास गर्ने प्रयास गरिएको छ।
-1792731053.jpg)
लिफ्ट सहितको पुल, ज्येष्ठ नागरिक र अपांगता भएका व्यक्तिलाई सहज
कुसुन्तीमा निर्माण भइरहेको पुलको अर्को विशेषता हो — लिफ्ट।
सिँढी उक्लन र ओर्लन कठिन हुने ज्येष्ठ नागरिक, अपांगता भएका व्यक्ति तथा अन्य यात्रुलाई सहज होस् भन्ने उद्देश्यले पुलमा लिफ्ट राख्ने योजना बनाइएको हो।
वडाध्यक्ष केसीका अनुसार लिफ्टसहितको यस्तो आकाशे पुल नेपालमै पहिलो पटक परीक्षणका रूपमा निर्माण गर्न लागिएको हो।
महानगरका मेयर चिरिबाबु महर्जन पनि नयाँ र फरक किसिमका पूर्वाधार निर्माण गर्न इच्छुक भएकाले लिफ्ट सहितको डिजाइन अघि बढाइएको उनले बताए।
सामान्य आकाशे पुलभन्दा फरक यो संरचनाले सडक पार गर्ने सुविधालाई सबैका लागि पहुँचयोग्य बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
-1792731052.jpg)
चितवनमा भएको प्राविधिक त्रुटिले आठ महिना ढिलाइ
पुल निर्माणमा सबभन्दा ठूलो समस्या माथिल्लो संरचना जडान गर्ने क्रममा देखियो।
वडाध्यक्ष केसीका अनुसार पुलको माथिल्लो फ्रेम चितवनमा ग्याल्भेनाइज गरेर ल्याइएको थियो। तर जडान गर्न खोज्दा त्यसमा प्राविधिक त्रुटि भेटियो।
ठूलो भार थेग्नुपर्ने पुलको संरचनामा वेल्डिङ गरेर त्रुटि सच्याउने प्रस्तावप्रति साइट इन्जिनियर तथा डिजाइनरले असहमति जनाए। भविष्यमा त्यसका कारण दुर्घटना भए कसले जिम्मेवारी लिने भन्ने प्रश्न उठेपछि त्रुटिपूर्ण संरचना जस्ताको तस्तै जडान नगर्ने निर्णय भएको केसीले बताए।
त्यसपछि संरचनालाई पूर्ण रूपमा खोलेर ललितपुर महानगरपालिका–२४, पाँचपोखरी–थापाथली क्षेत्रमा भाडामा लिइएको जग्गामा लगियो।
त्यहाँ पुनः फिटिङ गरेर परीक्षण गर्दा चार–पाँचवटा टुक्रा प्रयोग गर्न नमिल्ने देखिएपछि ती भाग काटेर फेरि ग्याल्भेनाइज गर्न चितवन पठाउनुपरेको थियो।
यो प्रक्रियाले निर्माणमा थप समय लाग्यो।
केसीका अनुसार यही प्राविधिक समस्याका कारण पुल निर्माणमा करिब आठ महिनासम्म ढिलाइ भएको हो।
-1792731052.jpg)
सर्वसाधारणले कहिलेदेखि प्रयोग गर्न पाउँछन्?
निर्माणमा भएको ढिलाइपछि अहिले पुल सञ्चालनमा ल्याउने तयारीमा महानगर जुटेको वडाध्यक्ष केसीले बताएका छन्।
उनका अनुसार छठ पर्वअघि वा त्यसलगत्तै पुल उद्घाटन गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
पुल सञ्चालनमा आएपछि कुसुन्ती क्षेत्रमा पैदलयात्रीलाई सडक पार गर्न सहज हुने र दुर्घटनाको जोखिम घटाउन मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। खासगरी व्यस्त सडकमा सवारीसाधनको चापबीच बाटो काट्नुपर्ने बाध्यता कम गर्न यसले भूमिका खेल्न सक्छ।
तर पुल निर्माण सम्पन्न हुनु र सर्वसाधारणका लागि पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आउनु फरक विषय हुन्।
लिफ्ट सञ्चालन, सुरक्षा परीक्षण, नियमित मर्मतसम्भार र प्रयोगकर्ताले सहज रूपमा पहुँच पाउने व्यवस्था सुनिश्चित भएपछि मात्रै यसको उद्देश्य प्रभावकारी रूपमा पूरा हुनेछ।
कुसुन्तीको यो पुल सडक वारपार गर्ने संरचना मात्रै होइन, दुर्घटनाको जोखिमबाट पैदलयात्रीलाई जोगाउने र सार्वजनिक पूर्वाधारलाई सबैका लागि पहुँचयोग्य बनाउने प्रयास पनि हो।
-1792731052.jpg)
-1792731052.jpg)
-1792731051.jpg)
-1792731051.jpg)
-1792731409.jpg)
-1792731438.jpg)
-1792731052.jpg)
