अमेरिकाले निकोलस मदुरोलाई पक्राउ गरेपछि भेनेजुएला सरकारले आन्तरिक रूपमा कडा दमन अभियान सुरू गरेको छ।
यस क्रममा पत्रकारहरू ठूलो संख्यामा पक्राउ परेका छन् भने मदुरोको पतनप्रति समर्थन देखाउने खालका गतिविधि दबाउन सशस्त्र अर्धसैनिक समूहहरू परिचालन गरिएको 'द फाइनान्सियल टाइम्स' ले लेखेको छ।
यो दमनको लहर यस्तो समय आएको हो, जब मदुरोकी पूर्वउपराष्ट्रपति तथा अहिलेकी नयाँ नेता डेल्सी रोड्रिगेजले भेनेजुएलामा आफ्नो पकड बलियो बनाउन थालेकी छन्।
शनिबार अमेरिकाले गरेको आकस्मिक सैन्य कारबाहीमा मदुरोलाई उनकै निवासबाट पक्राउ गरी मुद्दा चलाउन अमेरिकाको न्यूयोर्क लैजाँदा देशको सत्ता संरचना हल्लिएको थियो। त्यसपछि भेनेजुएलामा सोमबार आपतकालीन स्थिति घोषणा गरिएको छ। राजधानी क्याराकासका सडकहरूमा 'कोलेक्टिभोस' भनेर चिनिने सशस्त्र अर्धसैनिक समूहहरू परिचालन गरिएका छन्।
आपतकालीन आदेश अनुसार अमेरिकी सैन्य कारबाहीको समर्थनमा कुनै पनि सार्वजनिक गतिविधि गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ। अहिलेसम्म १४ जना पत्रकार पक्राउ परेका छन्। तीमध्ये ११ जना विदेशी सञ्चार माध्यमसँग आबद्ध पत्रकार छन्। उनीहरूलाई केही घन्टा नियन्त्रणमा राखेर रिहा गरिएको थियो।
कोलम्बियाली टेलिभिजन नेटवर्क काराकोलले आफ्ना संवाददाता कार्लोस बारागान र उनको टोलीलाई भेनेजुएलाको सैन्य गुप्तचर निकायका अधिकारीहरूले नियन्त्रणमा लिएर करिब दुई घन्टा सोधपुछ गरेको जनाएको छ।
पक्राउ परेका अन्य केही पत्रकारको पहिचान र अवस्थाबारे अहिलेसम्म जानकारी सार्वजनिक भएको छैन। उनीहरूका परिवारले बदला लिने डरले नाम सार्वजनिक गर्न नचाहेको बताइएको छ।
भेनेजुएलाको 'नेसनल सिन्डिकेट फर प्रेस वर्कर्स' का अनुसार अधिकांश पत्रकारलाई राष्ट्रियसभा भवन वरिपरिबाट पक्राउ गरिएको थियो। यही भवनमा डेल्सी रोड्रिगेजलाई कार्यवाहक राष्ट्रपतिका रूपमा शपथ गराइएको थियो।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले डेल्सीको नेतृत्वमा भेनेजुएला वासिङ्टनका हितप्रति खुला रहने दाबी गरेका छन्।
शनिबार अमेरिकी कमान्डोहरूले मदुरो र उनकी पत्नी सिलिया फ्लोरेसलाई पक्राउ गरेपछि भेनेजुएलाको सत्ता संरचनाले सार्वजनिक उत्सव र खुसीका कुनै पनि गतिविधि दबाउन प्रयास गरिरहेको छ।
जनवरी ३ को मिति राखेर सोमबार मात्र प्रकाशित सरकारी राजपत्रमा 'भेनेजुएला गणतन्त्रको भूभागविरूद्ध अमेरिकाले गरेको सशस्त्र आक्रमणको प्रचार वा समर्थनमा संलग्न कुनै पनि व्यक्तिलाई तत्काल खोजी गरी पक्राउ गर्न' निर्देशन दिइएको छ।
क्याराकासका एक मानवअधिकार अभियनीका अनुसार सोमबार दमन उल्लेख्य रूपमा बढेको छ।
'मानिसहरूको मोबाइल जाँचेर अमेरिकाको कारबाहीलाई समर्थन गरेको देखिने सामग्री छ कि छैन भनेर हेर्ने गरिएको छ,' उनले फाइनान्सियल टाइम्सलाई भनेका छन्।
उनका अनुसार राजधानीका विभिन्न ठाउँमा कोलेक्टिभोस परिचालन गरिएको छ र राजधानी वरिपरि सुरक्षा चौकीहरू स्थापना गरिएका छन्।
कोलेक्टिभोस मुख्यतः गृहमन्त्री डियोस्दादो काबेलोको नियन्त्रणमा छ। उनी मदुरो शासनका कट्टर समर्थक मानिन्छन् र प्रहरी संयन्त्रको पनि निगरानी गर्छन्।
विपक्षी नेता मारिया कोरिना माचाडोले सोमबार राति फक्स न्यूजसँगको अन्तर्वार्तामा यो दमनलाई 'अत्यन्तै चिन्ताजनक' बताएकी छन्। अमेरिकाले यसलाई गम्भीर रूपमा निगरानी गर्नुपर्ने र भेनेजुएलाको लोकतान्त्रिक संक्रमण अगाडि बढ्नुपर्ने उनको भनाइ छ।
'डेल्सी रोड्रिगेज यातना, दमन, भ्रष्टाचार र लागुऔषध तस्करीका मुख्य योजनाकारमध्ये एक हुन्,' माचाडोले भनिन्, ;'उनी रूस, चीन र इरानकी प्रमुख सहयोगी हुन्। त्यसैले अन्तर्राष्ट्रिय लगानीकर्ताले उनलाई विश्वास गर्न सक्दैनन् र भेनेजुएलाका जनताले पनि उनलाई अस्वीकार गरेका छन्।'
सोमबार डेल्सीको शपथअघि पत्रकारहरूलाई राष्ट्रियसभा भवनभित्र प्रवेश गर्न दिइएको थियो। तर फोटो खिच्न वा प्रत्यक्ष प्रसारण गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। पछि भने पत्रकारहरूलाई भवनमै प्रवेश गर्न रोक लगाइयो।
भेनेजुएलाको संविधान अनुसार सत्ता उत्तराधिकारको अर्को लाइनमा रहेका राष्ट्रियसभाका अध्यक्ष होर्जे रोड्रिगेज डेल्सीका दाजु पनि हुन्। उनले नै डेल्सीलाई शपथ गराएका थिए।
सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गरिएको भिडिओ अनुसार रोड्रिगेजको शपथ समारोहमा रूस, चीन र इरानका राजदूतहरू सबभन्दा पहिले बधाई दिन पुगेका थिए।
मदुरो शासन पतनअघि पनि भेनेजुएला कडा दमनका लागि परिचित थियो। प्रदर्शनहरू प्रायः हिंसात्मक रूपमा दबाइन्थे र विपक्षी नेताहरूलाई हैरानी, पक्राउ वा निर्वासनमा धकेलिन्थ्यो। स्थानीय मानवअधिकार संस्था फोरो पेनालका अनुसार भेनेजुएलामा हाल ८६३ जना राजनीतिक बन्दी छन्।
मदुरोको पक्राउपछि पूर्वी क्याराकासका सडकहरू सशस्त्र कोलेक्टिभोसको निगरानीबीच प्रायः सुनसान देखिएका छन्। यो ठाउँ विपक्षीहरूको गढ मानिन्छ।
'हामी केही पनि गतिविधि गर्न सक्दैनौं,' आइतबार साँझ चाकाओ क्षेत्रमा हिँडिरहेकी एक महिलाले नाम नबताउने सर्तमा भनिन्, 'यदि हामीले उत्सव मनायौं भने कोलेक्टिभोसले हामीलाई मार्न सक्छन्।'
रिकार्डो नामका एक कोलेक्टिभो सदस्यले फाइनान्सियल टाइम्सलाई भने, 'मदुरोको पक्राउ उनका आफ्नै पंक्तिभित्रका एक विश्वासघातीका कारण भएको ठानिएको छ।'
मदुरो पक्राउ पर्नुअघि भएको भीषण गोली हानाहानमा उनका दर्जनौं अंगरक्षक मारिएको उनको दाबी छ।
'हामी अझै हातहतियारसहित सक्रिय छौं र आवश्यक परे जबाफ दिन तयार छौं,' उनले भने।
अमेरिकी कारबाहीपछि क्याराकासको अवस्था कति तनावपूर्ण छ भने, सोमबार साँझ पनि राष्ट्रपति भवन नजिक गोली चलेको आवाज सुनिएको थियो।
भेनेजुएला सरकारका एक प्रवक्ताले भने, 'अनुमति बिना ड्रोन उडेकाले प्रहरीले चेतावनीका लागि गोली चलाएको हो। कुनै झडप भएको छैन र देश पूर्ण रूपमा शान्त छ।'
-1746009348.jpg)
