नेपाली कांग्रेसमा अहिले विशेष महाधिवेशन गर्न हुने र नहुने पक्षबीच मतभेद छ।
महामन्त्रीद्वय गगन थापा, विश्वप्रकाश शर्मासहित ५४ प्रतिशत महाधिवेशन प्रतिनिधि विशेष महाधिवेशन आयोजना गर्न अघि बढ्दा संस्थापन पक्ष त्यसलाई रोक्न बल लगाइरहेको छ।
कांग्रेसभित्र विशेष महाधिवेशन माग गर्ने समूहका एक नेता हुन्- गुरूराज घिमिरे।
शेखर कोइराला समूहमा रहेका उनी अहिले आएर 'कांग्रेसमा परम्परागत गुट भत्किएको' निष्कर्ष सुनाइरहेका छन्।
विशेष महाधिवेशन माग गर्ने अभियानको एक नेतृत्वकर्ता नेता घिमिरेसँग विशेष महाधिवेशनलगायत विषयमा सेतोपाटीले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश —
पार्टी संस्थापनका अधिकांशको असहमतिबीच विशेष महाधिवेशन आह्वान भयो, यो महाधिवेशनले के–के गर्छ?
विशेष महाधिवेशन भनेको नियमित महाधिवेशन समय सीमाभित्र हुन सकेन भने वा समय सीमाअगाडि नै गर्नुपर्ने अवस्था आयो भने आयोजना गरिने महाधिवेशन हो। चार वर्षअगावै गरिएको भए यसलाई 'अर्ली महाधिवेशन' भनिन्थ्यो, तर अहिले चार वर्ष गुज्रिसकेको छ।
यसको अभ्यास २०१४ सालपछि भएको छैन, त्यसैले अहिले अनौठो मानिएको हो। तर हाम्रो विधानको धारा १७ मा पाँच वटा उपधारा छन्। धारा १७ को उपधारा २ ले विशेष महाधिवेशनको परिकल्पना गरेको छ। यो केन्द्रीय समितिले बोलाउन सक्छ वा ४० प्रतिशत महाधिवेशन प्रतिनिधिको हस्ताक्षरबाट पनि बोलाउन सकिन्छ।
यो प्रकारान्तरले महाधिवेशन नै हो, किनकि धारा १७ मा चार वर्षभित्र महाधिवेशन बोलाउनुपर्ने व्यवस्था छ। त्यही धारा अन्तर्गतको एउटा उपधारामा विशेष महाधिवेशन राखिएको हो। मुलुक वा पार्टीमा कुनै विशेष परिस्थिति सिर्जना हुन सक्छ भन्ने अनुमान गरेर दूरदर्शितापूर्ण ढंगले यो व्यवस्था गरिएको हो। विशेष महाधिवेशनले नियमित महाधिवेशनले गर्ने सबै काम गर्छ।
पुस २७ र १८ को विशेष महाधिवेशनले नीतिगत छलफल मात्रै गर्छ कि नेतृत्व पनि परिवर्तन गर्छ?
नेतृत्व परिवर्तन विशेष महाधिवेशनको प्रमुख सर्त हो। यसले नेतृत्व बदल्छ, कार्यसमिति फेर्छ र त्यसपछि निश्चित समयपछि नियमित महाधिवेशन आयोजना हुन्छ।
विशेष महाधिवेशनबाटै नयाँ नेतृत्व चयन गर्दा पार्टी विभाजनको जोखिम हुने भएपछि महाधिवेशनलाई नीतिगत छलफलमा मात्रै सीमित पार्ने तयारी भइरहेको छ भन्ने पनि चर्चा छ। तपाइँ भने नेतृत्व नै फेर्छ भन्दै हुनुहुन्छ
होइन, बिल्कुल होइन। म दोहोर्याउँछु- नेतृत्व परिवर्तन विशेष महाधिवेशनको मुख्य सर्त हो। पछिल्लो राजनीतिक परिस्थितिमा हामीले गरेको मूल्यांकन, ठहर र निष्कर्ष के हो भने जेनजी विद्रोहपछि मुलुकको परिस्थिति असामान्य भयो। प्रधानमन्त्री आफ्नै निजी निवासबाट भाग्नुपर्यो। पार्टी सभापति रहेका पूर्व प्रधानमन्त्रीले आफ्नै निवासमा निर्घात आक्रमण सामना गर्नुपर्यो। राष्ट्रिय सम्पदा जले, व्यक्तिका धन–सम्पत्ति जले, ७८ जनाको ज्यान गयो। यसको कारण के हो, अन्तर्य के हो यसको गम्भीर समीक्षा गर्नुपर्छ। वर्तमान नेतृत्व असफल भयो। यो कांग्रेसको मात्र होइन, समग्र मुलुक नेतृत्व गरिरहेका पार्टीका मुख्य नेताहरू असफल भए। त्यसैले हाम्रो मूल माग पार्टीको नेतृत्व परिवर्तन हो। नयाँ नेतृत्वसहित ताजा म्यान्डेटमा निर्वाचनमा जानुपर्छ।
अन्तरिम सरकारले निर्वाचनको घोषणा गरिसकेको छ, फागुन २१ गते निर्वाचन हुँदैछ। त्यसअघि नै पार्टी नेतृत्व परिवर्तन गरेर निर्वाचनमा जानुपर्छ भनेर विशेष महाधिवेशन माग गरिएको हो।
वैशाखमा नियमित महाधिवेशन हुन्छ, निर्वाचनको मुखमा विशेष महाधिवेशन गर्नु भनेको आउँदो चुनाव हार्नु हो, पार्टी विभाजनतिर अघि बढ्नु हो भन्ने संस्थापन पक्षका नेताहरू लगातार भनिरहनुभएको छ। यसमा के भन्नुहुन्छ?
त्यो तर्कहीन र हाँस्यास्पद कुरा हो। असोज २९ गते नै हामीले निवेदन दर्ता गरेका थियौं। भदौको अन्त्यतिरै महाधिवेशन गराउन आग्रह गरिएको थियो। केन्द्रीय समितिमा तीन महिना अनुत्पादक बहसमा समय बिताइयो। सुरूमा निर्वाचन हुँदैन भनियो, अहिले चुनावको मुखमा विवाद भनिँदैछ। यो जिम्मेवारीबाट भाग्ने बहाना मात्र हो। नियमित महाधिवेशनबाट नेतृत्व बदल्न सकिन्थ्यो, तर उहाँहरु त्यो गर्न चाहनुहुन्न। गर्ने योजना छैन, उद्देश्य छैन, नियत छैन। त्यसैले विशेष महाधिवेशन अपरिहार्य भयो।
अहिले कांग्रेसभित्र लगातार बैठक भइरहेका छन्। कुनै सहमति भएर विशेष महाधिवेशन स्थगन हुने सम्भावना छ?
अब विधानको बाध्यकारी व्यवस्था छल्न मिल्दैन। विशेष महाधिवेशनले नेतृत्व बदल्छ, नीतिहरूको पुनरावलोकन गर्छ, नयाँ नीति तर्जुमा गर्छ, संरचनागत परिवर्तनका लागि आवश्यक परे विधान संशोधन गर्छ र ताजा नेतृत्व लिएर निर्वाचनमा जान्छ। नेतृत्व नबदली विशेष महाधिवेशनको कुनै औचित्य छैन। यो ऐतिहासिक, राष्ट्रिय र पार्टीको आवश्यकता हो।
पार्टी केन्द्रीय कार्यालय र संस्थापन पक्षले विशेष महाधिवेशनमा सहभागी नहुन सूचना जारी भएको छ। भनेपछि अब कांग्रेस विभाजनतिर अघि बढेको हो?
पार्टी फुटाउने हाम्रो कुनै उद्देश्य, चाहना वा रहर छैन। जब महाधिवेशन प्रतिनिधिको बहुमत पुग्छ, पार्टी 'टेकओभर' हुन्छ, फुट हुँदैन। नयाँ नेतृत्व चयन हुन्छ। पार्टी फुट हाम्रो प्राथमिकता होइन। कसैले सूचना जारी गरेर आउने–नआउने विषय होइन यो। विधानले नै यसको औचित्य स्थापित गरेको छ। कसैले औचित्य छैन भन्नु, नआउनु भन्नुको कुनै अर्थ छैन।
तपाईं अहिलेसम्म शेखर कोइराला पक्षको नेता भनेर चिनिनुहुन्छ। तर कोइराला आफै यो महाधिवेशनमा सहभागी नहुने देखिन्छ। के छ सम्भावना?
कांग्रेसमा अहिले कुनै समूहगत कुरा छैन। अब परम्परागत गुटबन्दीको अर्थ छैन। ती सबै गुट भत्किएका छन्। नयाँ ध्रुवीकरण भएको छ। पार्टीभित्र नयाँ परिस्थिति सिर्जना भएको छ। नेतृत्व परिवर्तन, नीतिगत र संरचनागत परिवर्तन आवश्यक छ भन्ने महसुस गर्ने साथीहरू विशेष महाधिवेशनमा सहभागी हुन्छन्।
शेखर कोइरालासँग यस विषयमा तपाईंको कुनै संवाद भएको छ कि छैन?
संवाद भएको छ। उहाँले सुरुदेखि नै नियमित महाधिवेशनको कुरा गर्नुभएको थियो। मंसिर मसान्तभित्र नियमित महाधिवेशन नभए विशेष महाधिवेशनलाई समर्थन गर्ने भन्नुभएको थियो। त्यसैले अहिले पनि उहाँलाई विशेष महाधिवेशनमा सहभागी भएर सफल बनाउन आग्रह गरेका छौं।
तपाईंहरूले ५४ प्रतिशत महाधिवेशन प्रतिनिधिको हस्ताक्षर जुटाएको दाबी गर्नुभएको छ। विशेष महाधिवेशनमा कति सहभागिता हुने अपेक्षा छ?
न्यूनतम दुई तिहाइ सहभागिता हुन्छ। देशभरिबाट उत्साहजनक खबर आइरहेका छन्। विभिन्न अवरोधका बाबजुद ५४ प्रतिशतले सहयोग गर्नुभएको हो। यसबीच नेतृत्वले गरेको षड्यन्त्र र प्रपञ्च पनि प्रष्ट भएको छ। पुस मसान्तमा महाधिवेशन गर्ने कार्यतालिका ल्याइयो, संसय व्यक्त गर्यौं तर सहयोग पनि गर्यौं।
तर सूचना नै नदिई महाधिवेशन पर सारियो। वडा अधिवेशनको सूचना बेगरै रोकियो। अन्ततः कार्यसम्पादन समितिको बैठक राखेर वैशाख २८ को सूचना निकालियो। यसले हाम्रो शंका पुष्टि गर्यो। त्यसपछि समानुपातिक टिकट बाँडियो, त्यहाँ पनि परम्परागत मनोविज्ञान देखियो। राष्ट्रियसभाको टिकट वितरणमा राष्ट्रिय सभाको गरिमा र प्रतिष्ठा नजरअन्दाज गरियो। खल्तीबाट मान्छे निकालेर पठाइयो। यसले पार्टीभित्र असन्तुष्टि बढाएको छ। प्रतिनिधिसभा टिकट वितरणमा पनि मनपरी र मोनोपोली हुनेवाला छ। त्यसैले साथीहरू आजित भएका छन्। अब कुनै पनि खाले अवरोधले कोही रोकिनेवाला छैन।
सभापति शेरबहादुर देउवा नआएमा विशेष महाधिवेशनको उद्घाटन कसले गर्छ?
यसबारे सल्लाह भइरहेको छ। पार्टीका वरिष्ठ नेताबाट गराउन सकिन्छ। राष्ट्रिय सभागृहमा ओमकार श्रेष्ठ दाइबाट अध्यक्षता गराएजस्तै, अन्य वरिष्ठ नेताबाट पनि गराउन सकिन्छ। महामन्त्रीहरूले संयुक्त रूपमा पनि गर्न सक्नुहुन्छ। अन्य विकल्प पनि विचारमा छन्।
पार्टी विभाजनको जोखिम छ, त्यसैले विशेष महाधिवेशनमा सहभागी बन्नुहुन्न भन्ने पक्षलाई तपाइईंहरूको कुनै अनुरोध वा आग्रह छ?
कांग्रेस सबैको साझा घर हो। यो कसैको निजी संस्था होइन। हजारौंको बलिदान र लाखौंको समर्थनले बनेको पार्टी हो। वर्तमान नेतृत्व नहटाउने हो भने पार्टी र देशलाई सही दिशामा लैजान सकिँदैन। अहिले केवल सत्तालाई प्राथमिकतामा राखेर काम भइरहेको छ। हाम्रो प्राथमिकता देशको समुन्नति, जनताको जीवन सहज बनाउने र देशको अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिष्ठा बढाउने हो। देशकाल परिस्थिति र कार्यकर्ताको भावनाअनुसार पार्टी रूपान्तरण गर्नुपर्छ। सबै साथीहरू काठमाडौँ आएर विशेष महाधिवेशनमा सहभागी हुनुस्। इतिहासले तपाईंहरूको भूमिका खोजिरहेको छ। हामी सबै मिलेर युगसापेक्ष नेपाली कांग्रेस निर्माण गरौं।
-1767860358.png)
-1756446574.jpg)
-1746009348.jpg)
