अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमा भइरहेको सरकार विरोधी प्रदर्शनलाई लिएर दोस्रो पटक चेतावनी दिएका छन्।
इरान सरकारले प्रदर्शनलाई नियन्त्रण गर्न भनेर देशभर इन्टरनेट सेवा बन्द गरेको छ। दुई हप्तामा त्यहाँ दर्जनौं प्रदर्शनकारीको मृत्यु समेत भएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले प्रदर्शनलाई दबाउने नाममा उनीहरूमाथि गोली चलाए इरानको नेतृत्वमाथि आक्रमण गर्ने चेतावनी दिएको अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्सले जनाएको छ।
ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूसँगको कुराकानीमा ट्रम्पले इरानी नेतृत्वलाई लक्ष्य गरेर अमेरिकाले आक्रमण गर्ने चेतावनी दिएका हुन्।
'तिमिहरूले प्रदर्शनकारीमाथि गोली चलायौ भने हामी पनि तिमीहरूमाथि चलाउँछौं,' ट्रम्पले पत्रकारहरूसँग भने।
उनले इरान अहिले अत्यन्त खराब अवस्थामा पुगेको पनि बताएका छन्।
इरानमा प्रदर्शन चर्किँदै गएर हिंसात्मक हुन थालेपछि ट्रम्पले यसअघि पनि चेतावनी दिएका थिए।
उनले प्रदर्शनकारीहरूलाई इरानी नेतृत्वबाट बँचाउनका लागि अमेरिका आउन सक्ने चेतावनी यसअघि नै दिइसकेका छन्।
शुक्रबारसम्म इरानमा सरकार विरोधी प्रदर्शन देशव्यापी बनेको छ।
शुक्रबार सबै ३१ वटै प्रान्तका एक सयभन्दा बढी सहरहरूबाट लाखौं प्रदर्शनकारी सडकमा निस्किएका थिए।
इरानको सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले भने प्रदर्शनकारीको संख्या थोरै देखाएको र प्रदर्शन नभएको ठाउँलाई देखाएर परिस्थिति नियन्त्रणमा रहेको भ्रामक सन्देश दिन खोजेको भनेर अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरुले लेखेका छन्।
केही महिनाअघि अमेरिकाले इरानका परमाणु हतियार भण्डारणलाई लक्ष्य गरेर शक्तिशाली बम खसालेको थियो।
त्यसयता इरानको अर्थव्यवस्था धराशायी बनेको छ।
दुई साताअघि बढ्दो महँगी, इरानी मुद्राको अवमूल्यन र सरकारको खराब आर्थिक नीतिको विरूद्धमा प्रदर्शन सुरू भएको थियो।
अहिले सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीलाई पद छाड्न प्रदर्शनकारीहरूले माग गरिरहेका छन्।
पूर्वशाहका छोरा रेजा पहलवीको समर्थनमा नाराबाजी गरेका छन्।
रेजा पहलवी अहिले अमेरिकामा निर्वासनमा छन्। प्रदर्शनकारीहरूले 'शाह जिन्दावाद' र 'यो अन्तिम लडाईं हो' लगायतका नारा लगाएका छन्।
यद्यपि ट्रम्पले अमेरिकी भूमिमा रहेका पूर्व शाहका छोरा रेजा पहलवीसँग तत्काल भेटघाट गर्ने मनसाय नरहेको बताएका छन्। यसलाई वासिङ्टनले अझै अवस्था हेरेर मात्रै विपक्षी नेतृत्वलाई समर्थन गर्ने संकेतका रूपमा हेरिएको छ।
इरानका सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीले टेलिभिजन सम्बोधनमा आन्दोलनकारीहरू विदेशी शक्तिको उक्साहटमा लागेको आरोप लगाउँदै सरकार पछि नहट्ने चेतावनी दिएका छन्।
उनले इस्लामिक गणतन्त्र सयौं हजार शहीदको रगतबाट स्थापित भएको भन्दै आन्दोलनलाई तोडफोड र अराजकताको संज्ञा दिए। तेहरानका सरकारी वकिलले सुरक्षाकर्मीमाथि आक्रमण वा तोडफोडमा संलग्नहरूलाई मृत्युदण्डसम्म हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।
इरानको सूचना तथा सञ्चार प्रविधि मन्त्रालयले ‘देशको वर्तमान सुरक्षा अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै’ सक्षम सुरक्षा निकायको निर्णयअनुसार इन्टरनेट बन्द गरिएको जनाएको छ। इन्टरनेट बन्द भएपछि बाहिर सूचना प्रवाह अत्यन्तै सीमित भएको छ भने दुबई–इरानबीचका कम्तीमा १७ उडान रद्द भएका छन्।
मानवअधिकार संस्था एचआरएएनएले डिसेम्बर २८ देखि सुरु भएका प्रदर्शनमा हालसम्म कम्तीमा ६२ जनाको मृत्यु भएको जनाएको छ।
मृतकमध्ये ४८ जना प्रदर्शनकारी र १४ जना सुरक्षाकर्मी रहेको दाबी गरिएको छ।
फ्रान्स, बेलायत र जर्मनीका नेताहरूले संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै प्रदर्शनकारीको हत्याको निन्दा गरेका छन्।
संयुक्त राष्ट्रसंघले पनि घटनाप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गर्दै शान्तिपूर्ण प्रदर्शनको अधिकार सम्मान गर्न आग्रह गरेको छ।
सुरुमा आर्थिक समस्यामाथि केन्द्रित आन्दोलन पछिल्लो समय प्रत्यक्ष रूपमा सत्ता र सर्वोच्च नेतालक्षित नारामा रूपान्तरण भएको छ। मुद्रास्फीति ४० प्रतिशत नाघ्नु, रियालको मूल्य एक वर्षमै आधा घट्नु र युद्धपछिको आर्थिक संकटले जनआक्रोश बढाएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
इरानले विगतमा १९९९, २००९, २०१९ र २०२२ का ठूला आन्दोलनहरू दबाएको इतिहास छ।
तर अहिलेको आन्दोलन आर्थिक संकट, युद्धपछिको अस्थिरता र व्यापक जनआक्रोशका कारण पछिल्ला वर्षकै सबैभन्दा ठूलो आन्तरिक चुनौतीका रूपमा देखिन थालेको छ।
केही अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरुले प्रदर्शन व्यापक भए इरानका सर्वोच्च नेता खामेनी देश छाडेर भाग्ने तयारीमा रहेको समेत लेखेका छन्।
बेलायती अनलाइन द टाइम्सले प्रदर्शन चर्किए देश छाडेर भाग्ने खामेनीको 'प्लान बी' तयार अवस्थामा रहेको भनेर गुप्तचर रिपोर्टहरूलाई उद्धृत गरेर लेखेको छ।
प्रतिवेदनअनुसार ८६ वर्षीय खामेनीले तेहरान छाडेर करिब २० जनासम्मका निकट सहयोगी र परिवारका सदस्यसहित सुरक्षित स्थानतर्फ पलायन गर्ने योजना बनाएका छन्।
उक्त समूहमा उनका छोरा तथा सम्भावित उत्तराधिकारीका रूपमा हेरिँदै आएका मोज्तबा खामेनी पनि रहने भनाएका छन्।
द टाइम्ससँग कुरा गर्दै एक गुप्तचर स्रोतले भनेका छन्, 'यदि खामेनीले सेना र सुरक्षा बल पलायन गरिरहेको, विद्रोह गरिरहेको वा आदेश पालन गर्न असफल भएको देखे भने तुरुन्तै प्लान बी सक्रिय हुनेछ।'
इसरायली गुप्तचर सेवामा दशकौँ काम गरेका बेनी साब्तीले खामेनी मस्को जान सक्ने दाबी गरेका छन्। उनले खामेनीसँग मस्कोबाहेक अरू विकल्प नरहेको पनि बताएका छन्।
खामेनी रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनप्रति आकर्षित छन् र इरानी तथा रुसी संस्कृतिबीच केही समानता रहेको उनीहरू विश्वास गर्छन्।
-1746009348.jpg)
