सभापति रवि लामिछाने र वरिष्ठ नेता बालेन शाहले 'पार्टीभित्र गुट-उपगुट नहुने' भने पनि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को पहिलो महाधिवेशन गुटबन्दीबाट मुक्त हुन सकेन।
पदाधिकारी निर्वाचनका लागि उम्मेदवारी दर्तादेखि फिर्ता लिने समयलाई मात्र हेर्ने हो भने रास्वपाभित्र अघोषित रूपमा गुटबन्दी सिर्जना भएको प्रस्ट हुन्छ।
पहिलो चरणको केन्द्रीय समिति निर्वाचनमा खासै नदेखिएको गुटबन्दी पदाधिकारी तहको चुनावसम्म आइपुग्दा सतहमै देखियो। पार्टी संस्थापन पक्षले नै आफूनिकट उम्मेदवारलाई जिताउन आफ्नै समूहका अन्य नेतालाई उम्मदेवारी फिर्ता लिन लगाएको थियो।
खासगरी उपसभापति र महामन्त्री पदमा यस्तो देखियो। उपसभापति (खुला) तर्फ सुरूमा विराजभक्त श्रेष्ठले स्वर्णिम वाग्लेलाई चुनौती दिएका थिए। तर अन्तिम समयमा उनले उम्मेदवारी फिर्ता लिएपछि स्वर्णिम निर्विरोध भए।
उपसभापति (महिला) तर्फ पहिले धेरै नेताले उम्मेदवारी घोषणा गरेकामा अन्तिम समयमा सोबिता गौतम र डा. तोसिमा कार्कीबीच मात्र प्रतिस्पर्धा भयो।
यसमा खासगरी प्रतिभा रावल, लीमा अधिकारी, समीक्षा बाँस्कोटाको चर्चा थियो। उनीहरूले उम्मेदवारी नै दिएनन्।
सभापति लामिछाने निकट प्रतिभा रावल त उपसभापतिमा सोबिताको प्रस्तावक नै रहिन्। यसले संस्थापन पक्षको उम्मेदवार सोबिता हुन् भन्ने सन्देश अघोषित रूपमा प्रतिनिधिमाझ पुर्यायो।
महामन्त्री पदमा सबभन्दा कडा प्रतिस्पर्धा थियो। सुरूमा १० जनाले उम्मेदवारी दिएकामा चुनाव लड्ने बेलासम्म आधाले पनि दह्रोसँग खुट्टा टेक्न सकेनन्।
उम्मेदवारी घोषणा गरेका १० जनामध्ये सुरूमा पूर्वमन्त्री जगदीश खरेल र त्यसपछि निवर्तमान महामन्त्री कबिन्द्र बुर्लाकोटीले उम्मेदवारी फिर्ता लिएका थिए।
त्यसपछि सामूहिक रूपमै उम्मेदवारी फिर्ताको घोषणा गरियो, त्यो पनि उम्मेदवारहरू एकै ठाउँ बसेर।
महामन्त्रीका उम्मेदवारहरू गणेश पराजुली, कबिन्द्र बुर्लाकोटी, प्रमोद न्यौपाने र राजुनाथ पाण्डेले सामूहिक रूपमा महामन्त्री उम्मेदवार विपिनकुमार आचार्यलाई समर्थन गर्ने घोषणा गरे।
उनीहरूले पार्टी संस्थापन पक्षका उम्मेदवार विपिन आचार्य रहेको सन्देश पत्रकार सम्मेलन गरेरै दिए।
त्यसको केही समयभित्रै महामन्त्रीकी अर्का उम्मेदवार रञ्जु दर्शनाले पनि मैदान छाडिन्। उनले विपिनलाई समर्थन गर्ने र आफूले मत दिने घोषणा गरिन्।
यद्यपि उनले ढिला गरेर यस्तो घोषणा गर्दा विद्युतीय मेसिनमा इन्ट्री भइसकेको उनको नाम रहिरह्यो। उनले मतदातालाई भेटेर आफूले उम्मेदवारी फिर्ता लिएको भनेर सुनाउँदै हिँडेकी थिइन्।
उनीहरूले यसरी एकजुट भएर महामन्त्री पदका उम्मेदवार निवर्तमान प्रवक्ता मनिष झामाथि दबाब दिन खोजेको देखिन्थ्यो।
बन्द कोठाभित्र छलफल गरी एउटा उम्मेदवारका पक्षमा सभापति लामिछाने निकटहरू उभिएपछि महामन्त्रीका अरू उम्मेदवारहरू भने चिढिए। उम्मेदवारी दिएका सबैलाई स्वतन्त्र रूपमा प्रतिस्पर्धा गर्न खुला छाडिदिएको भए नतिजा जे पनि आउन सक्ने केही नेताले टिप्पणी गरेका छन्।
महामन्त्री उम्मेदवार गणेश कार्कीले लोकतन्त्रलाई कोठा भित्रको सहमतिबाट भन्दा पनि प्रतिनिधिहरूको मतले बलियो बनाउने धारणा नै सार्वजनिक गरे।
'लोकतन्त्रलाई कोठा भित्रको सहमतिले होइन, प्रतिनिधिहरूको मतले सुरक्षित र बलियो बनाउँछ। महामन्त्रीमा मेरो उम्मेदवारी लोकतन्त्रको यही चरित्र, नीति र विधिका लागि हो,' कार्कीले भने।
कार्की यतिमा रोकिएनन्। उनले असार ७ मा महाधिवेशन उद्घाटन सत्रमा सभापति लामिछानेले दिएका मन्तव्यका वाक्यहरू सम्झिए र ध्यानाकर्षण समेत गराए।
त्यस दिन चितवनको भरतपुरस्थित गेस्ट हाउस चौरमा महाधिवेशन उद्घाटन सत्रमा बोल्दै सभापति रवि लामिछाने र वरिष्ठ नेतासमेत रहेका प्रधानमन्त्री बालेन शाहले गुट-उपगुटको विरोध गरेका थिए। सभापति लामिछानेले त 'अर्काका लागि मत मागिदिने व्यक्ति सच्चा रास्वपा सदस्य नहुने' सम्म भनेका थिए।
'यही अधिवेशनमा सभापतिले उद्घाटन गर्दै भन्नुभएको थियो, अर्काका लागि भोट माग्ने रास्वपाको पक्का सदस्य होइन। सभापतिको भनाइ सेलाउन नपाई उम्मेदवारी फिर्ता लिएर अर्कोलाई समर्थन गरिएको छ। त्यसले सभापतिको भनाइलाई खिल्ली उडाउँछ,' सभापति लामिछानेको भनाइ सम्झँदै कार्कीले भने, 'यसले हामीले खराब भनेको गठबन्धनको, प्यानलको झल्को दिन्छ। यो गलत भयो। यसो नगरौं।'
उनले महामन्त्रीमा उम्मेदवारी दिएर विपिनलाई समर्थन गर्दै भटाभट नाम फिर्ता लिएकाहरूलाई लक्ष्य गर्दै यसो भनेका थिए।
कार्कीले नेतृत्वले जालझेल गर्ने र गुट बनाउने काम गर्न नहुने पनि बताए।
'चुनाव आउँछ, जान्छ तर पार्टीको विधि, नीति र चरित्र अलिक लामो हुन्छ। त्यसलाई बलियो बनाउने काम नेतृत्वको हो। नेतृत्वले जालझेल गर्ने र गुट बनाउने काम गर्नु हुन्न। हाम्रा कारणले पसिना बगाउँदै, नभएका पैसा सक्दै बसेका प्रतिनिधिहरूको लोकतान्त्रिक चुनावमा भाग लिने अधिकार खोस्न हुन्न,' कार्कीको भनाइ प्रथम महाधिवेशनमै गुट सिर्जना भएको कुरातर्फ केन्द्रित थियो।
महामन्त्रीका अर्का उम्मेदवार मनिष झा पनि नेतृत्वको यो शैलीप्रति सन्तुष्ट छैनन्।
बिहीबार राति उम्मेदवारी दिनेहरूले कसैको फोनका आधारमा आजै उम्मेदवारी फिर्ता लिएको र यो राजनीतिको आलोकाँचोपन भएको उनको भनाइ थियो।
'यो महाधिवेशनमा सबभन्दा पहिले उम्मेदवारी घोषणा गरेको मैले हो, महामन्त्रीमा उठ्छु भनेर,' उनले भने, 'यस्तो आलोकाँचो राजनीति पनि गर्न भएन, हिजो बेलुकी उम्मेदवारी दिने अहिले फिर्ता लिने?'
उनले परिणाम जेसुकै भए पनि सशक्त रूपमा भिडिराख्ने बताएका थिए। 'फलानोको फोन आएपछि सोचौंला र सोधौंला भन्ने राजनीति हुँदैन,' उनले भने, 'म सशक्त रूपमा लागेको छु र अघि बढेको छु।'
उनले पार्टी सभापति रवि लामिछानेको भनाइ विपरीत समूहगत राजनीतिक अभ्यास भएकोमा पनि असन्तुष्टि जनाए।
'रवि दाइले यहाँ आएर समूहगत राजनीतिक अभ्यास नगर्नू है भन्नुभएको थियो। उहाँकै छायामा कसैले गर्दै हुनुहुन्छ भने सभापतिज्यूलाई जानकारी छैन, तर उहाँको नाम बदनाम गरिरहेको छ कसैले भनेर पनि हामीले सोच्न सक्छौं,' महाधिवेशन स्थलमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै उनले भने।
महामन्त्रीको निर्वाचन परिणाम घोषणापछि पनि झाले पार्टीभित्र गुट र टिके राजनीतिक अभ्यास नहोस् भनेर आफूले प्रयास गरेको प्रतिक्रिया दिएका छन्।
'मेरो लागि निर्वाचन लोकतान्त्रिक प्रक्रिया हो। रास्वपामा गुट र टिके राजनीतिक अभ्यास नहोस् भनेर गरिएको एक प्रयास थियो। नेतृत्वले स्वीकार गरेर निर्वाचन प्रक्रियालाई अगाडि बढाइदिनु भयो, आभारी छु,' निर्वाचन परिणाम आइसकेपछि झाले भने, 'महाधिवेशनमा पदाधिकारी चयनका लागि भएको निर्वाचनमा म पराजित भएको छु र म यो परिणाम स्वीकार गर्छु। मेरो मित्र विपिनलाई बधाई छ, मेरो अनुभव र क्षमताले सकेसम्म सहयोग गर्ने छु।'
महामन्त्रीमा उम्मेदवारी फिर्ता लिएका कबिन्द्र बुर्लाकोटीले भने पार्टी हितलाई सर्वोच्च ठानेर उम्मेदवारी फिर्ता लिएको बताए।
'पार्टीको हित नै सर्वोच्चता ठानी, निरन्तरको संघर्षबाट निर्माण गरिएको पार्टीमा एउटा जिम्मेवारीका लागि करिब दर्जन उम्मेदवार साथीहरूसँग भिडेर जिम्मेवारीको दौडमा रहनु खास चाहनाको विषय रहन सकेन। आफ्नो व्यवस्थापनका लागि होइन, राजनीतिक भविष्यका लागि पनि होइन तर राष्ट्र निर्माणका लागि एकजुट हुनुपर्ने ठाउँमा हामी आफै कमजोर हुने दिशामा जानु हुँदैन,' उनले भनेका छन्, 'तसर्थ पार्टीको प्रथम ऐतिहासिक महाधिवेशन भरतपुर चितवनमा जारी केन्द्रीय पदाधिकारी निर्वाचन क्रममा महामन्त्री पदमा दिएको उम्मेदवारी समझदारी कायम होस् र पार्टीमा सकारात्मक एवं बृहत एकताको चिन्तन सम्बर्द्धन होस् भन्ने अभिप्रायले व्यक्तिगत र पार्टीको शुभचिन्तकहरूसँग आफ्नो उम्मेदवारी फिर्ता लिएको जानकारी गराउँछु।'
रास्वपाले यो महाधिवेशनमा कति जना प्रतिनिधि सहभागी थिए भनेर औपचारिक घोषणा नै गरेको थिएन। महाधिवशेन प्रतिनिधि टुंगो नलाग्दै सभापति पदमा रवि लामिछाने निर्विरोध निर्वाचित भइसकेका थिए।
महाधिवेशनमा ४३ सय ११ प्रतिनिधि सहभागी रहेको नेताहरूले बताउने गरेका छन्। ९९ केन्द्रीय सदस्य पदमा निर्वाचन हुँदा तीमध्ये २९५९ जनाले मात्र भोट खसालेका थिए।
प्रतिनिधिहरू घर गएको लगायत विभिन्न कारण पदाधिकारी निर्वाचनसम्म आउँदा यो संख्या घट्यो। उपसभापति, महामन्त्री र सहमहामन्त्री पदमा आज शुक्रबार भएको निर्वाचनमा जम्मा १२८९ मत खस्यो।
सभापति रवि लामिछाने, वरिष्ठ नेतासमेत रहेका प्रधानमन्त्री बालेन शाहसहित करिब ७० प्रतिशत महाधिवेशन प्रतिनिधिले पदाधिकारी निर्वाचनमा मत दिएनन्। सभापति लामिछाने चितवनमै भएर पनि भोट हाल्न आएनन्। प्रधानमन्त्री बालेन महाधिवेशन स्थलबाट बुधबार नै काठमाडौं फर्किसकेका छन्।
-1782482592.jpg)
