भोटेकोशी–त्रिशूली बाढीपछि उद्धार र राहतबारे संसदलाई जानकारी दिन बुधबारको प्रतिनिधिसभा बैठकमा उपस्थित भएका प्रधानमन्त्री बालेन शाह सम्बोधनलगत्तै बैठक छाडेर हिँडेका छन्।
उनले करिब २५ मिनेट राहत तथा उद्धारमा भइरहेको काम, विदेशी सहयोग, स्थानीय सरकारसँगको समन्वयलगायत विषयमा संसदलाई जानकारी गराएका थिए।
बैठकलाई सम्बोधन गरेलगत्तै प्रधानमन्त्री शाह आफ्नो कुर्सीमा समेत नबसी बाहिरिएका थिए। त्यसपछि सभामुख डोलप्रसाद अर्यालले दलीय आधारमा सांसदहरूलाई बोल्न समय दिएका छन्।
सांसदहरूले बोल्ने क्रम अहिले पनि जारी छ। तर उनीहरूको प्रतिक्रिया, टिप्पणी र सुझाव सुन्न संसद बैठकमा प्रधानमन्त्री उपस्थित छैनन्।
प्रधानमन्त्रीको शपथ लिएदेखि नै संसद बैठकमा विरलै उपस्थित हुने गरेका प्रधानमन्त्री शाह धेरै समयपछि बैठकमा आएका हुन्। भदौ १० को विपदपछि बसेको यो पहिलो संसद बैठक हो।
यसअघि भदौ १० गते प्रधानमन्त्रीले संसदमा उभिएर सांसदहरूले सोधेका प्रश्नको जबाफ दिने कार्यक्रम थियो। तर त्यसै दिन बिहान बाढी आएपछि बैठक स्थगित भयो।
'विश्वभरि नै यो प्रकृतिको बाढीबाट उद्धार गर्ने विज्ञता छैन'
प्रधानमन्त्री शाहले रसुवा र नुवाकोटका जलविद्युत आयोजनाका सुरूङमा पसेको बाढीबाट उद्धार गर्न विश्वका कुनै पनि देशसँग पर्याप्त विज्ञता नरहेको बताएका छन्।
भदौ १० गते भोटेकोशी–त्रिशूलीमा आएको बाढीबारे प्रतिनिधिसभालाई जानकारी गराउँदै उनले नेपालमा आएको प्रकृतिको बाढीबाट उद्धार गर्ने क्षमता विश्वका कुनै पनि देशसँग नरहेको बताएका हुन्।
जलविद्युत आयोजनाका सुरूङमा लेदोसहितको बाढी पसेकाले उद्धार थप कठिन भएको उनको भनाइ छ।
'अहिले सुरूङमा फस्नुभएको विषयमा पनि धेरै चर्चा आएको छ। यो विपत्ति विशेष किसिमको छ। विश्वभरि सुरूङमा कुनै विपत्ति आउँदा पहिरो पन्छाएर उद्धार गर्ने विशेषज्ञता छ,' उनले भने, 'तर यो फरक किसिमको किन हो भने यो पहिरोले प्रभावित भएको अथवा पहिरोले थुनिएको सुरूङ होइन। यो बाढीभित्र पसेर बाढीसँगै हिलो, माटोले पूरै थुनिएका सुरूङ हुन्।'
अन्य देशमा उद्धार गरिएका घटनाभन्दा नेपालको अवस्था फरक रहेको उनले बताए।
'विभिन्न राष्ट्रमा जति उद्धार भएका थिए, त्योभन्दा यो बिल्कुलै फरक किसिमको अवस्था हो। त्यसका लागि जुन बेला पायक पर्छ, जतिबेला मौसमले साथ दिन्छ, जतिबेला त्यो हिलो थोरै सुक्छ, जतिबेला त्यहाँ अडिने ठाउँ हुन्छ र मानिसहरू बस्न सक्ने, त्यसलाई ब्रेक गर्न सक्ने ठाउँ हुन्छ, त्यतिबेला मात्रै गर्न सकिन्छ,' उनले भने।
उनका अनुसार सुरूङभित्र एकै पटक धेरै एक्स्काभेटर प्रयोग गर्न सुझाव आए पनि त्यो सम्भव छैन।
'हामीले चिन्ता लिइरहेको विषय त्यो किन बन्यो भन्दाखेरि, हामी घरमा बस्दा अथवा गएर पर विदुरसम्म पुगेर हेर्दा पनि त्यही ठाउँको, त्यही सुरूङकै मुखको अवस्था कस्तो छ भन्ने थाहा हुँदैन। अनि हामी प्रायः गुगल गर्छौं, एआईलाई सोध्छौं, आफ्ना साथीभाइमध्ये कोही जियोलोजिस्ट हुनुहुन्छ भने उहाँहरूलाई सोध्छौं, जियोटेकहरूलाई सोध्छौं, विभिन्न देशमा काम गरिरहनुभएका इन्जिनियरहरूलाई सोध्छौं। त्यही सोधेको र बुझेको आधारमा नै हामीले प्रक्रिया दिएका छौं,' उनले भने।
उद्धार नभएको भन्दै भइरहेको आलोचनाबारे
सुरूङभित्र फसेका मानिसको उद्धार हुन नसकेको विषयमा प्रधानमन्त्री शाहको आलोचना भइरहेको छ।
सामाजिक सञ्जाल, पत्रपत्रिकालगायतमा आएका गुनासो आफूले बुझेको र त्यसबाट आफू विचलित नभएको उनले बताए।
'किनभने तपाईंहरूलाई जति जानकारी थियो, त्यही जानकारीको आधारमा प्रतिक्रिया दिनुभएको छ। त्यसका लागि हामी विचलित भएका छैनौं। हामीले गर्ने काम, नेपाली सेनाले गर्ने काम, सशस्त्र प्रहरीले गर्ने काम, नेपाल प्रहरीले गर्ने काम सबैले गरिनै राख्नुभएको छ,' उनले भने, 'र कृपया सकिन्छ भने उहाँहरूलाई अझै प्रोत्साहन दिन मद्दत गर्नुहोला। उहाँहरूलाई यो काम भएन, त्यो काम भएन भन्दा पनि उहाँहरूलाई प्रोत्साहन गर्ने दिशातर्फ सम्पूर्ण निकायहरू लाग्नुपर्छ भन्ने कुरा पनि अनुरोध गर्न चाहन्छु।'