आइसिसी टी-२० विश्वकप २०२६ अन्तर्गत इटाली विरूद्धको खेलअघि नेपालका ओपनर कुशल भुर्तेल र मध्यक्रमका ब्याटर सन्दीप जोरा गेट अफ इन्डिया पुगेको तस्बिर सामाजिक सञ्जालमा छरिएका थिए।
नेपाली टोलीका खेलाडी भारतको मुम्बईको प्रसिद्ध गेट अफ इन्डियामा घुम्न जाने कुरा स्वभाविक नै छ। उनीहरूले फोटो सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गर्न पनि भ्याइहाले।
यसबाहेक अधिकांश खेलाडीले खेलअघि आफू आबद्ध ब्राण्ड प्रबर्धन गर्ने गरी सामाजिक सञ्जालमा फोटो पोस्ट गरिरहेका थिए र छन्।
हुन पनि नेपाली क्रिकेटको चर्चापरिचर्चा सामाजिक सञ्जालमै बढी छ। ‘लाइक्स, फलोअर्स र रिच’का लागि सामाजिक सञ्जालमा नेपाली क्रिकेट टोलीको प्रशंसा नेपालीले मात्र होइन विदेशीले समेत गरिरहेका हुन्छन्।
नेपाली टोलीलाई नियालिरहेका विदेशी मिडियाले इटालीसँगको खेलअघि पत्रकार सम्मेलनमा कप्तान रोहितकुमार पौडेललाई सामाजिक सञ्जाल प्रयोगबारे प्रश्न गरेका थिए। सो प्रश्नमा रोहितले सामाजिक सञ्जालको प्रयोग गर्ने कुरा ‘व्यक्तिगत विषय’ भएको प्रतिक्रिया दिएका थिए।
रोहितको भनाइ थियो- सामाजिक सञ्जालको प्रयोग व्यक्तिको आफ्नो सोचमा भर पर्छ। केही खेलाडी सामाजिक सञ्जाल हेर्छन्, केहीले हेर्दैनन्। त्यसैले यो पूर्णरूपमा व्यक्तिगत कुरा हो।
भोलिपल्ट इटालीसँगको खेलमा नेपाल १० विकेटले पराजित भयो। सामाजिक सञ्जाल न हो, राम्रा-नराम्रा प्रतिक्रियाको ओइरो लाग्न थाल्यो। चार दिनअघि इंग्ल्यान्डविरूद्ध उत्कृष्ट प्रदर्शनले नेपाली टोली हिरोबाट एकाएक भुइँमा पछारिन पुग्यो।
यस्तो अवस्थामा नेपालले आइतबार दुई पटकको च्याम्पियन वेस्ट इन्डिजसँग विहान सवा एघार बजे भिड्दैछ। यो खेलअघि नेपालका मुख्य प्रशिक्षक स्टुअर्ट ‘ल’ ले सामाजिक सञ्जालकै विषयमा कडा प्रतिक्रिया दिएका छन्।
उनले सामाजिक सञ्जालले नेपाली खेलाडीको ध्यान भंग भएको भन्दै कडा प्रतिक्रिया दिएका हुन्। सामाजिक सञ्जालले सकारात्मकभन्दा नकारात्मक प्रभाव पार्ने समेत उनले बताए। उनको प्रतिक्रिया रोहितकुमार पौडेलको भन्दा फरक तथा विपरीत थियो।
उनलाई शनिबार भने सामाजिक सञ्जालको विषयमा प्रश्न गरिएको थिएन। उनलाई नेपाली टोलीको इंग्ल्यान्डसँगको उत्कृष्ट र एक्कासी इटालीसँगको खराब खेलको विषयमा प्रश्न गरिएको थियो। के करणले नेपालको प्रदर्शन खस्कियो? भनेर प्रश्न गरेको सन्दर्भमा प्रशिक्षक लले एक्कासी सामाजिक सञ्जालको कुरा उठाए। उनले नेपालमा सामाजिक सञ्जालको अत्याधिक प्रयोगको कुराबाट खेलाडीले यसको प्रयोग गरेकोसम्म भन्न भ्याए।
उनले नेपालमा सामाजिक सञ्जाल ठूलो हिस्सा भए पनि यसले खेलमा भने ‘ध्यान भंग’ गर्न सक्ने प्रतिक्रिया दिए।
‘सामाजिक सञ्जाल नेपाली संस्कृतिको ठूलो हिस्सा हो। मेरो लागि सामाजिक सञ्जाल ठूलो 'डिस्ट्र्याक्शन' हुन सक्छ। यदि हामी सामाजिक सञ्जालमा के भइरहेको छ भन्नेमा केन्द्रित भयौं भने, हामी टिमलाई के चाहिन्छ, टिममेटहरूले के भनिरहेका छन् र खेलले के मागिरहेको छ भन्नेमा फोकस गर्दैनौं,’ लले भने।
उनले यो विषय सजिलो नभएको पनि बताए। उनले भने, ‘यो कठिन कुरा हो किनकि मलाई थाहा छ, धेरै खेलाडीहरू यसलाई प्रयोग गरेर 'इन्डोर्समेन्ट स्पोन्सरसिप' आदि प्राप्त गर्छन्। तर मलाई पनि लाग्छ कि हाम्रो लागि क्रिकेट नै मुख्य कुरा हो। मैले उनीहरूलाई यो कुरा बुझाउने कोसिस गरेको छु कि यदि हामी क्रिकेटमा खेल जितिराख्यौं भने तिमीहरुका लाइक्स आफैं बढ्छन्। बारम्बार आफ्नो अनुहार देखाउनु पर्दैन।’
खेल जितेमा सामाजिक सञ्जालमा आकर्षण उचाइमा पुग्ने पनि बताए। साथै आफू सामाजिक सञ्जालको विषयमा आफू पुरानो खालको मानिस भएको र यसको प्रभाव नबुझ्ने पनि बताए।
उनले भने, ‘यसको प्रभाव बुझ्दिनँ। यसको नकारात्मक प्रभाव थाहा छ, तर सकारात्मक प्रभावलाई पूर्ण रूपमा बुझ्दिनँ। त्यसैले म पनि यसबारे सिकिरहेको छु र खेलाडीसँग सन्तुलन मिलाउने प्रयास गरिरहेको छु। मुख्य कुरा भनेको उनीहरू क्रिकेटमा फोकस गरून्। पहिलो रोजाइ क्रिकेट हो, बाँकी सबै 'नन्सेन्स'। मैले उनीहरूलाई आज यही भनेको छु) हो। क्रिकेटमा हुँदा क्रिकेट मात्र गर्नुहोस्।’
आइसिसीको टी-२० विश्वकपको समयमा खेलाडीलाई सामाजिक सञ्जालको प्रयोगमा कुनै रोक लगाएको छैन। तर कुनै भेदभावपूर्ण र विवादित कुरा भने पोस्ट गर्न पाइदैन।
महत्वपूर्ण प्रतियोगिताको बेलामा विश्वका विभिन्न देशका क्रिकेट बोर्डले सामाजिक सञ्जालको आचार संहिता बनाउने गर्छन्। खेलाडीले आफ्नो ब्रान्ड प्रमोसन गर्न पाउन सक्ने बोर्डका नियम हुन्छन्।
नेपालको हकमा नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) ले औपचारिक रुपमा कुनै नियम बनाएको छैन। केही वर्षअघि क्यानले सामाजिक सञ्जाल प्रयोगको नियम बनाउने खोजे पनि त्यसलाई लागू गर्न सकिरहेको छैन।