२०६२ सालको मंसिर महिना।
एउटा नयाँ नेपाली टेलिसिरियल सुरू हुँदै थियो। त्यसको भविष्यबारे न धेरै ठूलो योजना थियो, न त यति लामो समयसम्म चल्ने कल्पना।
'त्यति बेला त काम गरौं भन्ने मात्रै सोच थियो,' निर्देशक तथा कलाकार दमन रूपाखेती दुई दशकअघिको स्मृतिमा फर्किए, 'सिरियलले यति लामो यात्रा गर्ला भन्ने लागेकै थिएन।'
केदार घिमिरे 'माग्ने बुढा' र सीताराम कट्टेल 'धुर्मुस' का साथमा दमनले सुरू गरेको त्यही हास्य शृंखला 'मेरी बास्सै' नेपाली टेलिसिरियलको इतिहासमा सबभन्दा लामो समयसम्म निरन्तर प्रसारण हुने साप्ताहिक सिरियल बनेको छ।
मिडिया हबको प्रस्तुति 'मेरी बास्सै' ले ९ सय ४२ भाग पार गरिसक्दा पनि यसको कथा अझै चलिरहेको छ।
'मेरी बास्सै' सुरू हुनुअघि दमन, केदार र सीताराम अर्को हास्य सिरियल 'जिरे खुर्सानी' मा सँगै काम गरिरहेका थिए।
सहकार्यबीच एक दिन नयाँ सिरियल बनाउने सरसल्लाह चल्यो। केदार र सीतारामले अवधारणा सुनाए। दमनले निर्देशनको जिम्मा लिए।
योजना अनुसार उनीहरू चार वटा भाग खिचेर मिडिया हब कम्पनीमा पुगे।
दमनले दुई दशकअघिको त्यो समय सम्झिए, 'सुरूका चार वटा एपिसोड अलि सहरी परिवेशमा बनाएका थियौं। तर त्यसपछि सल्लाहमा सिरियललाई गाउँले परिवेशतिर मोड्यौं।'
त्यसपछि?
दमनले अगाडि भने, 'सातौं भागसम्म ल्याउँदा त सिरियल एकदमै हिट बनिसकेको थियो। सबै पात्रहरू दर्शकमाझ चिनिइसकेका थिए।'
त्यसपछि मेरी बास्सै टेलिभिजन दर्शकका लागि मंगलबार साँझको नियमित बानी बन्यो। हरेक साता सिरियलले दर्शकलाई हसाउँदै आफ्नो यात्रा अगाडि बढाइरह्यो।
अहिले पुराना प्रायः सिरियल बन्द छन्। नयाँ आउने, बन्द हुने क्रम पनि चलिरह्यो। तर मेरी बास्सैले निरन्तर प्रसारण भएर आफ्नो छुट्टै इतिहास बनायो।
यति मात्र होइन, यसले थुप्रै कलाकारहरूको भविष्य पनि लेख्यो। सिरियलमा देखिएका कलाकारहरू दर्शकका घर–घरमा चिनिन थाले। कलाकारिता क्षेत्रमा नाम र दाम दुवै कमाए।
'आज नेपाली हास्य क्षेत्रमा स्थापित धेरै कलाकारहरूको पहिलो राष्ट्रिय चिनारी यही सिरियलसँग जोडिएको छ। धेरै त अहिले फिल्म क्षेत्रकै चल्तीको कलाकार बनेर जमिसकेका छन्,' दमनले भने, 'नेपाली टेलिभिजनको इतिहासमा कमै कार्यक्रम छन्, जसले यति धेरै अनुहार दर्शकमाझ चिनायो। मेरी बास्सै त्यसमध्ये अग्रपंक्तिमा पर्छ।'
केदार र सीताराम यही सिरियलबाट 'माग्ने' र 'धुर्मुस' भनेर चम्किए। कुञ्जना घिमिरेले यही सिरियलबाट 'सुन्तली' उपनामले ख्याती कमाइन्।
अहिले फिल्म क्षेत्रमा स्थापित र व्यस्त अभिनेता बुद्धि तामाङलाई 'हैट' र विल्सनविक्रम राईलाई 'तक्मे बुढा' भनेर सुरूमा चिनाउने काम यही सिरियलले गर्यो।
मरिचमान श्रेष्ठ 'बल्छी धुर्वे' र राजु पौडेल 'राजु मास्टर' यही सिरियलबाट चर्चित बने।
रामचन्द्र अधिकारी र सुरवीर पण्डितजस्ता दिग्गज अभिनेताहरूलाई यो सिरियलले गाउँगाउँ, घरघरसम्म थप चिनायो। उनीहरू दुवै सिरियलमा वर्षौदेखि नियमित देखिँदै आएका छन्।
'चम्सुरी' उपनामले चर्चित पल्पसा डंगोल, 'मुलासाग' भनेर चर्चित सुरेन्द्र केसी लगायत परिचयको दायरा मेरी बास्सैले फराकियो बनायो।
यसबाहेक मेरी बास्सैमा अभिनय गरेका थुप्रै कलाकारहरू छन्, जो आज पनि वास्तविकभन्दा सिरियलमा निर्वाह गरेको पात्रको नामबाट दर्शकमाझ चिनिन्छन्।
सिरियलबाट उदाएका कलाकारहरू कलाकारितामा जमेको देख्दा दमन खुसी छन्।
'म आफैलाई पनि अहिलेसम्म धेरैले यही सिरियलको पात्र घर ज्वाइँ भनेर चिन्छन्,' दमनले भने, 'मेरी बास्सै सुरू नभएको भए सायद नेपालमा यति धेरै हास्य कलाकार यसरी आउँथेनन् होला।'
फिल्म निर्देशक तथा अभिनेताका रूपमा समेत पाइला चालिसकेका मरिचमान अर्थात् बल्छी धुर्वे दमनको कुरामा सहमत छन्।
भन्छन्, 'आज मलाई दर्शकले जसरी चिन्छन्, माया गर्छन्, त्यसको जस मेरी बास्सै नै हो। मेरो करिअर बनाउने नै मेरी बास्सै हो भन्दा फरक नपर्ला।'
मरिचमानका अनुसार त्यस बेला सिरियलको क्रेज उत्कर्षमा थियो। सानो भूमिकामा देखिनेलाई पनि दर्शकहरूले 'नोटिस' गर्ने समय थियो।
उनी सुरूमा स्पटब्वाई, साउन्ड म्यान भएर काम गरिरहेका थिए। कहिलेकाहीँ आक्कल झुक्कल पर्दामा देखिने अवसर पनि पाउँथे।
'जुन दिन अलि लामो भूमिका पाएँ, त्यही एउटा भागबाटै दर्शकले चिन्न थाले। त्यसपछि निरन्तर माया पाउँदै गएँ,' उनले भने।
कलाकार पल्पसा डंगोल पनि कलाकारका रूपमा आफूलाई घरघरमा चिनाउने काम मेरी बास्सैले गरेको बताउँछिन्।
बाल कलाकारका रूपमा अभिनय थालेकी उनले मेरी बास्सैअघि मोडलिङका साथै फिल्ममा समेत अभिनय गरेकी थिइन्।
'मेरी बास्सैमा जोडिएको १९ वर्ष भयो। त्यसयता पनि सिरियल बाहेक म्युजिक भिडिओ र फिल्मसहित अरू थुप्रै काम गरेँ। तर दर्शकले अहिलेसम्म पनि सिरियलकै पात्र चम्सुरी भनेर चिन्छन्,' अहिले पनि सिरियलमा नियमित देखिइरहेकी उनी भन्छिन्, 'पात्रमार्फत् चिनिन पाउँदा एकदमै खुसी लाग्छ। मेरी बास्सैको स्थान मेरो करिअरमा सबभन्दा माथि छ।'
यो लामो यात्रामा मेरी बास्सैले आरोह–अवरोह पनि निकै खेप्यो।
८० भाग पुगेपछि दमनले केदार र सीतारामलाई निर्देशनको जिम्मेवारी सुम्पिए र आफूले सिरियल छाडे।
केदार र सीतारामले अभिनयसँगै निर्देशनको जिम्मेवारी पनि लिए। समयसँगै यी दुई पनि छुट्टिए।
एक समय निर्देशनको जिम्मेवारी मरिचमान र राजु (राजु मास्टर) ले लिए। उनीहरूले पनि छाडेपछि पनि केही निर्देशक फेरिए। फेरि दमन जोडिए र बाहिरिए। निर्देशकहरू फेरिने क्रमः चलिरह्यो।
मिडिया हबका प्रमुख सोम धिताल विभिन्न आरोह–अवरोहका बाबजुद सिरियललाई निरन्तरता दिएको बताउँछन्।
'भूकम्पको समयमा केही भाग दोहोर्यायौं। कोरोनाकालमा पनि सकेसम्म नरोक्ने भन्नेमै थियौं। तर त्यस बेलाको माहोलले एक/डेढ महिना रोकियो। भरसक जस्तोसुकै परिस्थितिमा पनि निरन्तरता दिनुपर्छ भन्नेमै रह्यौं। त्यो मेहनतले नै आज यहाँसम्मको यात्रा तय गरेको हो,' धितालले भने।
पछिल्लो दुई भागयता सिरियल निर्देशकको जिम्मेवारीमा दमन रूपाखेतीकै पुनरागमन भएको छ। उनी चार वर्षपछि सिरियलमा निर्देशक र कलाकारको भूमिकामा फर्किएका हुन्।
एक हजार भाग पुगेर इतिहास रच्न लागेको मेरी बास्सैले यति लामो यात्रा गर्नुपछाडिको पहिलो कारण दमन यसमा भएको गाउँघरको कथावस्तुलाई मान्छन्।
'गाउँघरको जीवन र निम्न–मध्यमवर्गीय परिवारको कथाव्यथा बोकेको सिरियल भएर माया पाइरहेको हो कि जस्तो लाग्छ,' उनले भने।
मिडिया हबका प्रमुख सोम धिताललाई पनि त्यस बेला अन्य सिरियल सहर केन्द्रित भइरहेका समयमा मेरी बास्सै ग्रामीण परिवेशमा आउने भएकाले रूचाइएको भन्ने लाग्छ।
'विशुद्ध गाउँले परिवेशमा आउँदा कथावस्तु, लोकेसन विशुद्ध नयाँ भयो। त्यसले दर्शकलाई तान्यो,' उनले भने, 'टिमवर्क पनि बलियो थियो। सबैले मेहनत पनि राम्रो गर्थे।'
हिजोका दिन र आजमा धेरै परिवर्तन भइसक्यो। हिजो टेलिभिजनमा सिरियलको क्रेज लोभलाग्दो देखिन्थ्यो। अहिले युट्युबमा जुन सिरियलको धेरै भ्युज छ, त्यसकै आधारमा हिटको मापन गरिन्छ।
मेरी बास्सैको सन्दर्भमा पनि पहिलेजस्तो क्रेज अहिले छैन। उही शैलीले निरन्तरता पाइरहेको समेत आरोप आइरहन्छ। युट्युब भ्युज हेर्दा पनि सिरियलको क्रेज घटेको स्पष्ट हुन्छ।
मिडिया हबका प्रमुख सोम पनि यो कुरा स्वीकार गर्छन्। तर यसलाई स्वाभाविक मान्नुपर्ने उनले बताए।
'पहिले कन्टेन्ट निर्माणका लागि सीमित प्लेटफर्म थिए। अहिले डिजिटल माध्यमको विस्तारसँगै हातहातमा मिडिया पुगेको छ। अहिले जसले राम्रो कन्टेन्ट बनाउन सक्छ, जसले भिजुअलाइजेसन राम्रोसँग गर्न सक्छ, उसकै हातमा प्लेटफर्म छ। विकल्प धेरै छन्,' उनले भने, 'तर निराश हुनुपर्ने अवस्था चाहिँ छैन।'
कुनै पनि काम वा कार्यक्रममा एउटै टिम सधैं रहिरहन सम्भव हुँदैन। त्यसबाट अलग्गिने हरेक व्यक्तिका आफ्नै कारण हुन्छन्। तत्कालीन समयमा देखिएको आर्थिक समस्याले पनि केही कलाकार टाढिन बाध्य भएको अनुमान सोमको छ।
कन्टेन्ट कमजोर देखिनु र भ्युज घट्नु अस्वाभाविक नभएको बताउँदै सोम यसलाई मानिसको जीवनसँग तुलना गर्छन्।
'उतारचढाव मान्छेको जिन्दगीजस्तै हो। यति लामो यात्रामा सिरियलको माहोल बढ्नु, घट्नु सामान्य हो,' उनले भने।
निर्देशक दमन पनि मेरी बास्सैका दर्शक घटेका स्वीकार गर्छन्।
दर्शकले नयाँ नयाँ स्वाद खोज्ने भएकाले एउटै शैलीको भएपछि लामो समय नरूचाउने उनले बताए। त्यसैले यसमा निरन्तर काम गरिरहनुपर्ने उनको भनाइ छ।
'जसरी घरलाई लिपपोत गरिरहनुपर्छ, सिरियलमा कमेस्ट्री मिलाएर समसामयिक कथामा काम गरियो भने भ्युज पनि राम्रो आउँछ भन्ने लाग्छ,' उनले भने।
समयको बदलावसँगै कथावस्तुमा पनि परिवर्तन ल्याउनुपर्छ। त्यही योजनाले आफू सिरियलमा फर्किएको उनले बताए। आफैले सुरू गरेको सिरियलमा फर्किँदा दमन उत्साहित पनि छन्।
अब एक हजार भाग हुँदासम्म नछाड्ने उनको योजना छ।
'म मेरी बास्सैमा हुँदा पनि, नहुँदा पनि सिरियललाई एकदमै माया गर्थेँ। अब यसलाई हजार एपिसोडसम्म पुर्याउने योजना छ,' दमनले भने, 'आफैले सुरू गरेको सिरियलले यहाँसम्मको यात्रा तय गर्दा छुट्टै गर्व महसुस हुँदो रहेछ।'
मिडिया हबका प्रमुख सोम पनि सिरियललाई लिएर गौरव महसुस हुने बताउँछन्। मेरी बास्सै हजार भाग पुर्याउने र त्यसपछि के गर्ने, त्यो चाहिँ टिमको सल्लाहमा भरपर्ने उनले बताए।
'यहाँबाट उदाएका कलाकार कोही धेरै सफल भए, कोही मध्यम छन् त कोही संघर्षमै पनि छन्। तर सयौं कलाकार यो प्लेटफर्मबाट उदाएर नाम कमाए। यो हाम्रा लागि गौरवको कुरा हो,' सोमले भने।
-1746009348.jpg)
