फर्किन सकेन सरकारले लिएको सेयर बजारको 'सातो'!

लाभांश घोषणाले १० प्रतिशत पनि परेन कम्पनीहरूको मूल्यमा प्रभाव

विजयराज खनाल

काठमाडौं, असोज १३

सेयर बजार सकारात्मक बनाउने सरकारदेखि नियामकसम्मका प्रयास भए पनि बजारले भने त्यस अनुसार प्रतिक्रिया देखाउन सकेको छैन।

सरकारले पुँजीगत लाभकर घटाएको, संस्थागत लगानीका लागि केही सहज व्यवस्था गरेको, ब्याजदर न्यून रहेको तथा सूचीकृत कम्पनीहरूले लाभांश घोषणा गर्न थाले पनि बजारमा त्यसको प्रभाव सीमित देखिएको छ।

सरकारले चालु आर्थिक वर्षको बजेटमार्फत बढाएको पुँजीगत लाभकरको विरोध भएपछि दुई महिनामै घटाएर पुरानै दरभन्दा पनि कम कायम गरेको छ। अहिले एक वर्षभन्दा बढी अवधिको कारोबारमा ३.७५ प्रतिशत र त्यसभन्दा कम अवधिको कारोबारमा ५ प्रतिशत पुँजीगत लाभकर लाग्ने व्यवस्था छ।

त्यस्तै, नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थाले आफ्नो लगानीमा रहेको सेयर बिक्री गर्न पाउने अवधि ६ महिनाबाट घटाएर ४५ दिनमा झारेको छ। यसले बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई सेयर बिक्री गर्न थप सहज बनाएको छ।

बैंक तथा वित्तीय संस्थाको निक्षेपको ब्याजदर करिब दुई वर्षदेखि न्यून छ। कर्जाको ब्याजदर पनि इतिहासकै न्यून विन्दुमा आएको छ। सामान्यतया न्यून ब्याजदरले सेयर बजारमा लगानी आकर्षित गर्न सहयोग गर्ने अपेक्षा गरिन्छ। तर अहिले बजारमा त्यस अनुसार उत्साह देखिएको छैन।

लाभांश घोषणाको प्रभाव पनि कम्पनीहरूको मूल्यमा देखिएको छैन। अहिलेसम्म सूचीकृत २७ कम्पनीले लाभांश घोषणा गरिसकेका छन्। त्यसमध्ये १६ कम्पनीले १० देखि २० प्रतिशतसम्म लाभांश प्रस्ताव गरेका छन्।

लाभांश घोषणा गर्नुअघिको कारोबार मूल्यसँग तुलना गर्दा ती कम्पनीमध्ये तीन वटाको मात्रै सेयर मूल्य १० प्रतिशतभन्दा बढी बढेको छ। स्नो रिभर्स, सर्वोत्तम पेन्ट्स र सिद्धार्थ बैंकको सेयर मूल्य लाभांश घोषणा अघिको तुलनामा क्रमशः १८.२३ प्रतिशत, १०.६६ प्रतिशत र १५ प्रतिशतले बढेको छ।

केही कम्पनीको बुक क्लोज भइसकेको छ। ठूला वाणिज्य बैंकसहित कतिपय कम्पनीको लाभांश मूल्यमा समायोजनसमेत भइसकेको छ। प्रतिफल प्राप्त गर्ने अवधि सकिएका कारण त्यस्ता कम्पनीको मूल्यमा तत्काल थप प्रभाव नदेखिन पनि सक्छ।

लाभांशको सिजन भने अझै सकिएको छैन। धेरै कम्पनीले लाभांश घोषणा गर्न बाँकी रहेकाले आगामी दिनमा त्यसको बजारमा कस्तो प्रभाव पर्छ भन्ने अहिले नै निष्कर्ष निकाल्ने अवस्था छैन।

तर समग्र बजारप्रति लगानीकर्ताको सकारात्मक धारणा बन्न नसक्दा बजारले स्पष्ट दिशा लिन सकेको छैन। घटेको पुँजीगत लाभकर, न्यून ब्याजदर, संस्थागत लगानी सहज बनाउने व्यवस्था र कम्पनीहरूको सुधारिएको लाभांश दरजस्ता घटनाले समेत अपेक्षा अनुसार बजारलाई चलायमान बनाउन सकेको छैन।

एक ब्रोकरका अनुसार अहिले बजारमा लगानीकर्ताको आत्मविश्वास नै कमजोर देखिएको छ।

'बजारलाई यत्तिको सकारात्मक माहोल त विरलै भएको थियो होला। त्यसैले कारण अब बजारभित्रभन्दा पनि बाहिर हेर्नुपर्ने समय आएको छ,' ती ब्रोकरले भने।

उनका अनुसार सेयर बजारमा पहिले सक्रिय सरकारी कर्मचारी र ठूला व्यवसायीहरू अहिले निष्क्रियजस्तै छन्। ठूला व्यवसायीको आत्मविश्वास बढ्न नसक्दा पनि बजारले स्पष्ट दिशा समात्न नसकेको उनको भनाइ छ।

गत चैतमा नयाँ सरकार गठनलगत्तै भएका व्यवसायी पक्राउका घटनाले धेरै व्यवसायीमा त्रास पैदा गरेको र त्यसपछि पनि भएका अन्य पक्राउका घटनाले ठूला लगानीकर्ताको बजारप्रतिको विश्वास बढ्न नसकेको ती ब्रोकरको दाबी छ।

कम्पनी	घोषणाअघिको मूल्य	घोषणापछिको अधिकतम मूल्य	फरक प्रतिशत
सिद्धार्थ बैंक	४००	४६०	१५
नबिल बैंक	५३९	५६७	५.१९
ग्लोबल आइएमइ बैंक	२४०	२६३	९.५८
माछापुच्छ्रे बैंक	२४९	२६५	६.४२
सनिमा बैंक	३६५	३९०	६.८४
एभरेस्ट बैंक	७३०	७६०	४
कालिन्चोक दर्शन	७२७	६२९	-१३.४८
अरुण भ्याली हाइड्रो	२६६	२७९	४.८
सिटिजन्स बैंक	२०८	२१८	४.३
कुमारी बैंक	२२१	२३२	४.४६
मितेरी डेभलपमेन्ट बैंक	५५५	५६७	२.१४
सानिमा तमोर हाइड्रो	५३३	५३२	-०.३
मिड सोलु हाइड्रो	६०६	६२५	३.१३
गुराँस लघुवित्त	१७२५	१७६५	२.३१
विकास हाइड्रो	५४७	५८१	६.१७
रिलायन्स स्पिनिङ	२९३६	३०८२	४.९७
स्नो रिभर्स	८९४	१०५७	१८.२३
सर्वोत्तम पेन्ट्स	१३७०	१५२१	१०.६६
साइन रेसुंगा डेभलपमेन्ट	४२२	४३५	३.०८
नेपाल ल्युब आयल	२७७	२७१	-२.०८
युनाइटेड इदी मार्दी	५१५	५३६	४.०९
गरिमा विकास बैंक	४३६	४६०	५.५
आइसिएफसी फाइनान्स	५८०	६१८	६.४५
निफ्रा	२३९	२६२	९.६२
कामना सेवा विकास बैंक	४७२	४८०	१.६१
माण्डु हाइड्रो	८०२	८७५	९.१
सुपर मादी हाइड्रो	५१३	५४५	५.८७