नेपाल विद्युत प्राधिकरणले स्वीकृतिप्राप्त जलविद्युत आयोजनाबाट उत्पादित ५९४ मेगावाट विद्युत भारतीय ऊर्जा एक्सचेन्ज (आइएक्स) मा बिक्री गर्न अनुमति प्राप्त गरेको छ।
भारतको विद्युत मन्त्रालयअन्तर्गत केन्द्रीय विद्युत प्राधिकरणले मध्यकालीन बिक्री सम्झौताअन्तर्गत स्वीकृत आयोजनाहरूको विद्युत आइएक्समा बिक्री गर्न मंसिर २ गते अनुमति दिएको हो।
सेती खोला जलविद्युत आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत १८ नोभेम्बर २०२६ देखि ३१ अगस्ट २०२७ (२ मंसिर २०८३–१५ भदौ २०८४) सम्म आइएक्समा बिक्री गर्न अनुमति प्राप्त भएको हो।
उक्त अनुमति अनुसार ५९४ मेगावाट विद्युत १८ नोभेम्बर २०२६ देखि १४ जुन २०२७ (२ मंसिर २०८३– ३१ जेठ २०८४) सम्म आइएक्समा बिक्री गर्न सकिनेछ।
यसबाहेक थप २१.३४ मेगावाट विद्युत निर्यातका लागि समेत स्वीकृति दिएको प्राधिकरणले जनाएको छ।
नेपालले हिउँदको समय बिजुली भारतबाट आयात गर्दै आएको छ भने बर्खाको समयमा निर्यात गर्छ। यो वर्ष समयमै निर्यात अनुमति नपाउँदा बढी भएको बिजुली बिक्री गर्न नसकेको हो।
आगामी हिउँद यामको विद्युत माग र आपूर्ति व्यवस्थापनका लागि भारतबाट १,००४ मेगावाट विद्युत आयात गर्नसमेत अनुमति प्राप्त भइसकेको छ।
बिजुली निर्यात गर्न अनुमतिप्राप्त परिमाणमध्ये २०५ मेगावाट विद्युत कटैया–कुशाहा, रामनगर–सुरजपुर र रक्सौल–परवानीपुर १३२ केभी प्रसारण लाइनमार्फत तथा ३८९ मेगावाट विद्युत ढल्केबर–मुजफ्फरपुर ४०० केभी प्रसारण लाइनमार्फत आइएक्समा बिक्री गर्न सकिने उल्लेख छ।
नेपाल विद्युत प्राधिकरण र भारतका एनटिपिसी विद्युत व्यापार निगम (एनभिभिएन) तथा पावर ट्रेडिङ कर्पोरेसन (पिटिसी) बीच भएको द्विपक्षीय मध्यकालीन विद्युत बिक्री सम्झौताअनुसार हरियाणा र बिहार राज्यमा हरेक वर्ष जुनदेखि अक्टोबरसम्म विद्युत निर्यात हुँदै आएको छ।
चालु वर्षका लागि सम्झौता अनुसार विद्युत निर्यात गर्ने अवधि गत ३१ अक्टोबर (१४ कात्तिक) मा समाप्त भएको थियो।
मध्यकालीन सम्झौताअन्तर्गत निर्यात हुँदै आएको विद्युत वैकल्पिक बजारका रूपमा आइएक्समा बिक्री गर्न आवश्यक अनुमतिका लागि प्राधिकरणबाट निर्यातयोग्य आयोजनाहरूको सूची निर्यात अवधि समाप्त हुनुअघि नै भारतीय सम्बन्धित निकायमा पेस गरिएको थियो।
त्यसपछि स्वीकृतिका लागि निरन्तर पहल तथा फलोअप हुँदै आएको प्राधिकरणले जनाएको छ।
सोही प्रक्रियाअन्तर्गत हाल ५९४ मेगावाट विद्युत आइएक्समा बिक्री गर्ने अनुमति प्राप्त भएको प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु कुमार श्रेष्ठले बताए।
उनका अनुसार एनभिभिएनमार्फत ३८९ मेगावाट र पिटिसीमार्फत २०५ मेगावाट गरी ५९४ मेगावाट विद्युत आइएक्समा बिक्री गर्ने अनुमति प्राप्त भएको हो।
प्राधिकरणले आन्तरिक खपतबाट बढी भएको वर्षायामको विद्युत आइएक्सको डेअहेड तथा रियल टाइम मार्केटमा प्रतिस्पर्धी दरमा बिक्री गर्दै आएको छ।
त्यसैगरी, द्विपक्षीय मध्यकालीन विद्युत बिक्री सम्झौता अनुसार भारतका हरियाणा तथा बिहार र बंगलादेशमा विद्युत निर्यात हुँदै आएको छ।
हालसम्म नेपालबाट भारततर्फ कुल १,१९८ मेगावाट विद्युत निर्यातका लागि अनुमति प्राप्त भएको छ।