सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले बुधबार पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर राणाका निकट व्यक्तिहरूको घरमा छापा मारेको छ।
स्रोतका अनुसार उच्च अदालतका पूर्वन्यायाधीश नवराज थपलिया, सर्वोच्च अदालतका पूर्वसूचना प्रविधि विज्ञ दीपक तिमिल्सिना र नवीन बस्न्यातको घरमा छापा मारिएको हो।
छापा मारिएपछि ती व्यक्तिहरू को हुन् र राणासँग उनीहरूको सम्बन्ध कस्तो छ भन्ने चासो बढेको छ।
उनीहरूमध्ये थपलिया र तिमिल्सिनाको पृष्ठभूमि तथा राणासँगको सम्बन्धबारे केही जानकारी यहाँ समेटिएको छ।
नवराज थपलिया
अधिवक्ता नवराज थपलियाको चर्चा २०७५ चैतमा एकाएक चुलियो।
निरन्तर वकालत नगरेका र राम्रो छवि नभएका उनी कसरी उच्च अदालतको न्यायाधीशमा सिफारिस भए भन्ने प्रश्न उठेको थियो।
इजलासमा बहस गर्नुभन्दा सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश, कर्मचारी तथा सरकारी वकिलका कार्यकक्षतिर बढी देखिने थपलियालाई उच्च अदालतको न्यायाधीश बनाउने प्रक्रिया तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर राणाले अघि बढाएका थिए।
राणाकै अध्यक्षतामा बसेको न्याय परिषद बैठकले उनलाई उच्च अदालतको न्यायाधीश बनाउन सिफारिस गरेको थियो। थपलिया त्यही परिषदमा सदस्य रहेका रामप्रसाद सिटौलाका ज्वाइँ पनि हुन्। चोलेन्द्रकी छोरी र रामप्रसादकी छोरी साथी समेत हुन्।
राणा प्रधानन्यायाधीश हुँदा थपलियाले उनीसँग मिलेर मुद्दा मिलाउने र घुस लिने गरेको आरोप लाग्थ्यो।
महाअभियोग लागेर राणा सर्वोच्चबाट बाहिरिएको एक वर्ष नपुग्दै थपलियाविरूद्ध न्याय परिषदमा उजुरी पर्न थाले।
उनीमाथि अदालतमा मुद्दा लडिरहेकी एक महिलासँग काठमाडौंको होटलमा ६० लाख रूपैयाँ लिएको र युनिटी प्रकरणसम्बन्धी मुद्दा मिलाउन करोडौं रूपैयाँ लिएको लगायतका आरोप लागेका थिए।
सेवाग्राहीसँग घुस लिएर बिचौलियाको काम गरेको उजुरी परेपछि उनलाई उच्च अदालत सुर्खेतको जुम्ला इजलासबाट सर्वोच्च अदालत झिकाइएको थियो।
न्याय परिषदले तत्कालीन न्यायाधीश तिलप्रसाद श्रेष्ठको नेतृत्वमा समिति गठन गरेर उनीमाथि छानबिन थालेको थियो।
समितिले बिचौलियाका रूपमा काम गरेको र घुस लिएको लगायतका आरोप पुष्टि भएको भन्दै उनलाई बर्खास्त गर्न सिफारिस गर्यो।
२०८० फागुनमा न्याय परिषद बैठकले बर्खास्त गर्न प्रधानन्यायाधीशसमक्ष सिफारिस गरेपछि उनी सेवाबाट हटाइएका थिए।
संविधानको धारा १४२ को उपधारा १ (ग) मा उच्च अदालतका न्यायाधीश र धारा १४९ को उपधारा ६ (ग) मा जिल्ला न्यायाधीशलाई कार्यक्षमता अभाव, खराब आचरण लगायतका आधारमा कारबाही गरी पदमुक्त गर्न सकिने व्यवस्था छ। त्यही व्यवस्थाअनुसार उनलाई परिषदले बर्खास्त गरेको हो।
दीपक तिमिल्सिना
कुनै बेला सर्वोच्च अदालतको सूचना प्रविधि शाखामा काम गर्ने दीपक तिमिल्सिनाको नाम २०७८ सालमा एकाएक चर्चामा आयो। त्यसको कारण पनि चोलेन्द्रशमशेर राणा नै थिए।
तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश राणाले तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवासँग मन्त्रिपरिषदमा भाग मागेको कुरा बाहिरिएको थियो। मन्त्रिपरिषद विस्तार हुँदा राणाको सिफारिसमा दुई जना वा कम्तिमा एक जना मन्त्री बनाउने छलफल भइरहेको त्यतिखेर सेतोपाटीले कुरा गरेका तीन फरक राजनीतिक स्रोतले पुष्टि गरेका थिए।
संघीय संसदको सदस्य नरहेको व्यक्तिलाई पनि ६ महिनाका लागि मन्त्री बनाउन सकिने संवैधानिक व्यवस्था छ। त्यही व्यवस्था अनुसार राणाले 'आफ्ना मान्छे' लाई मन्त्री बनाउन खोजेका थिए। उनले सुरूमा अघि सारेका व्यक्ति तिमिल्सिना नै थिए।
तिमिल्सिनाको सर्वोच्च अदालतसँगको साइनो झन्डै १५ वर्ष पुरानो हो।
त्यति बेला सर्वोच्चमा सूचना प्रविधि शाखा थियो। उक्त शाखामा कर्मचारी करारमा पनि नियुक्त गरिन्थ्यो। तिमिल्सिनालाई पनि त्यसरी नै सूचना प्रविधि विज्ञका रूपमा नियुक्त गरिएको थियो। त्यतिखेर सर्वोच्चका रजिस्ट्रार उनका काका पर्ने रामकृष्ण तिमिल्सिना थिए।
२०६३ सालमा सर्वोच्चमा विज्ञ नियुक्त भएका दीपक पछि सूचना प्रविधि महाशाखाका निर्देशक भए।
निर्देशक हुँदा उनी विवादमा तानिए र तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश रामप्रसाद श्रेष्ठको पालामा राजीनामा दिए। स्रोतका अनुसार श्रेष्ठले उनलाई राजीनामा गर्न लगाएका थिए।
त्यसपछि पनि सर्वोच्चसँग तिमिल्सिनाको साइनो टुटेन।
रामकुमार प्रसाद साह प्रधानन्यायाधीश नियुक्त भएपछि उनले फेरि सर्वोच्चमा प्रवेश पाए। साहले उनलाई सूचना प्रविधि विज्ञमा नियुक्त गरेका थिए।
त्यतिखेर सूचना प्रविधि महाशाखाका निर्देशक रमेश जोशी थिए। जोशी महाशाखा प्रमुख भए पनि साहले प्रविधि विज्ञका रूपमा कतिपय काम तिमिल्सिनाबाट गराए।
जोशीको करार सकिएपछि साहले उनको सेवा अवधि थपेनन्। तिमिल्सिनालाई नै निर्देशक बनाउन खोजेको चर्चा चले पनि साहले उनलाई उक्त पदमा ल्याउन सकेनन्।
साह सर्वोच्चबाट बाहिरिएपछि तिमिल्सिना पनि बाहिरिए।
राणाले न्यायालयको नेतृत्व लिएपछि सर्वोच्चमा तिमिल्सिनाको हिमचिम फेरि बढ्यो। राणा र कतिपय न्यायाधीशसँग उनको सम्बन्ध सुमधुर थियो।
केपी शर्मा ओली प्रधानमन्त्री रहेका बेला संवैधानिक निकायहरूमा पदाधिकारी नियुक्त गर्दा प्रधानन्यायाधीशले पनि भाग लिएको आरोप छ। त्यस बेला प्रधानन्यायाधीशका तर्फबाट तिमिल्सिना सक्रिय रहेको कतिपय नेताहरू बताउँछन्।
राणा सर्वोच्चबाट बाहिरिएपछि न्यायालयभित्र तिमिल्सिनाको नाम चर्चा हुन छाडेको थियो।
बुधबार राणासहित तिमिल्सिना र थपलियाको घरमा विभागले छापा मारेपछि उनको नाम फेरि चर्चामा आएको छ।
राणामाथिको अनुसन्धानसँग जोडिएका अरू घटना
पछिल्लो समय प्रहरीले पूर्वप्रधानन्यायाधीश राणालाई नियन्त्रणमा लिएर उनको मोबाइलसमेत हेरेपछि उनीनिकट व्यक्तिहरूमाथि सरकारी संयन्त्रहरूले छानबिन थालेका हुन्।
असोज १० गते बिहान ३ बजे उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयका प्रहरी अधिकारीले राणालाई उठाएर ल्याएका थिए। त्यसपछि उनलाई १२ घन्टा कार्यालयमा नियन्त्रणमा राखिएको थियो।
त्यसपछि असोज १२ गते प्रहरीले झापाका इनाम सापकोटालाई पक्राउ गरी अनुसन्धान थालेको थियो। सोधपुछ क्रममा उनले राणासँगको आफ्नो सम्बन्धबारे पनि बयान दिएको स्रोत बताउँछ।
स्रोतका अनुसार सापकोटाले प्रहरीसँग 'चोलेन्द्रले मलाई युज गरे' भनेका थिए।
सापकोटा हाल जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंको हिरासतमा छन्। अभद्र व्यवहारको कसुरमा उनलाई सात दिनको म्याद थप गरिएको छ।
स्रोतका अनुसार सापकोटाको दीपक भट्टसँग समेत सम्पर्क देखिएको छ। भट्ट हाल बन्दी प्रत्यक्षीकरणको मुद्दा लिएर सर्वोच्च अदालत पुगेका छन्।
राणा र भट्ट दुवैसँग सापकोटाको सम्पर्क देखिएपछि मुद्दामामिलामा चलखेलको प्रयास भएको हुन सक्ने आशंकामा अनुसन्धान भइरहेको स्रोतको दाबी छ।
राणा पक्राउ परेको घटनापछि गृह प्रशासनले भट्टलाई नख्खु कारागारबाट सिन्धुपाल्चोक कारागारमा स्थानान्तरण गरिसकेको छ।
यसैबीच राणा र सापकोटासँगको सम्पर्कका आधारमा सशस्त्र प्रहरी बलका अतिरिक्त महानिरीक्षक (एआइजी) वंशीराज दाहाल निलम्बनमा परेको खुलेको छ।
सुरक्षासँग सम्बन्धित 'संवेदनशील सूचना चुहाएको' आरोपमा गृह मन्त्रालयले सोमबार साँझ दाहाललाई निलम्बन गरेको थियो।
गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता आनन्द काफ्लेले जारी गरेको विज्ञप्तिमा दाहालले 'सुरक्षासँग सम्बन्धित संवेदनशील सूचना चुहावट गरी आचरणविरूद्धको कार्य गरेको' भन्दै कारबाहीका लागि सशस्त्र प्रहरीबाट सिफारिस प्राप्त भएको उल्लेख छ।
दाहालमाथि कस्तो सूचना, कसलाई र कुन प्रयोजनका लागि चुहाएको आरोप लागेको हो भन्ने गृह मन्त्रालयले अहिलेसम्म खुलाएको छैन।
स्रोतका अनुसार राणा पक्राउ परेकै रात दाहाल टेकुस्थित काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालय पुगेको घटना र त्यसपछि सापकोटासँग भएको उनको सम्पर्कमा अनुसन्धान केन्द्रित भएको थियो।
राणा र दाहाल नातेदारसमेत हुन्। राणा पक्राउ परेकै रात करिब ३ बजे दाहाल अपराध अनुसन्धान कार्यालय पुगेका थिए। यसबारे नेपाल प्रहरीले प्रधान कार्यालय हुँदै गृह मन्त्रालयसम्म रिपोर्टिङ गरेको स्रोतको भनाइ छ।
गृहमन्त्री सुधन गुरूङसम्म रिपोर्टिङ पुगेपछि दाहालमाथि छानबिन प्रक्रिया अघि बढेको स्रोत बताउँछ।
स्रोतका अनुसार राणालाई पक्राउ गरेर प्रहरीले नियन्त्रणमा राख्दा उनको फोनसमेत हेरेको र त्यसबाट प्राप्त विवरणका आधारमा अनुसन्धान सापकोटासम्म पुगेको हो।
त्यसको केही दिनपछि विशेष ब्युरोको टोलीले सापकोटालाई नियन्त्रणमा लिएर सोधपुछ गरेको थियो। अनुसन्धानकै क्रममा सापकोटा र एआइजी दाहालबीच सम्पर्क रहेको खुलेको स्रोतको दाबी छ।
दाहाल र सापकोटाबीच भएका कुराकानी तथा मेसेज पनि अनुसन्धानको दायरामा परेका थिए। दाहालले सापकोटालाई सुरक्षासँग सम्बन्धित संवेदनशील सूचना उपलब्ध गराएको प्रमाण भेटिएको स्रोतले बतायो।
त्यसपछि सशस्त्र प्रहरी बलको मुख्यालयले दाहालसँग स्पष्टीकरण सोधेको थियो। उनले स्पष्टीकरण बुझाए पनि मुख्यालयले कारबाहीका लागि गृह मन्त्रालयमा सिफारिस गरेको हो।
यही अनुसन्धान फराकिलो बनाउदै सरकारले अहिले चोलेन्द्र शमशेर राणासँग नजिकको सम्बन्ध रहेका थपलिया, तिमिल्सिना र बस्न्यातको घरमा छापा मारेको छ।यसले चोलेन्द्र शमशेर राणाले पछिल्लो समयमा गरेका आर्थिक र अन्य चलखेलमा उनीहरुलाई पनि प्रयोग गरेको वा उनीहरुको पनि संलग्नता रहेको आशंका गरिएको छ।
.JPG)
.JPG)
