फ्रान्सेली फुटबल कप्तान तथा रियल मड्रिडका फरवार्ड किलियान एम्बाप्पेले चिनियाँ नेता माओ त्सेतुङलाई ‘तानाशाह’ भनेको विषयमा चीनसँग माफी मागेका छन्।
उनको अभिव्यक्तिपछि चीनमा तीव्र आलोचना भएको थियो भने उनीसँग व्यावसायिक साझेदारी गरेका विभिन्न कम्पनीले सम्बन्ध तोडेका थिए।
मंगलबार एम्बाप्पेले वक्तव्य जारी गर्दै आफ्नो टिप्पणीले चीन र विश्वभर रहेका चिनियाँ समुदायका मानिसलाई चोट पुर्याएको आफूले बुझेको बताएका छन्।
‘हालैको एउटा अन्तर्वार्तामा मैले आफ्नो तस्बिरमाथि प्रतिक्रिया दिएको थिएँ। मेरो टिप्पणी विवेकपूर्ण थिएन। त्यसले चीन र विश्वभरका चिनियाँ समुदायका धेरै मानिसलाई चोट पुर्याएको अहिले मैले बुझेको छु,’ उनले भनेका छन्।
‘मेरो भनाइबाट दुःखी भएका सबैसँग माफी माग्छु। मेरो उद्देश्य यस्तो थिएन,’ उनले थपेका छन्।
फ्रान्सेली पोडकास्टका लागि गरिएको एउटा भिडियो अन्तर्वार्तामा एम्बाप्पेलाई आफूलाई सबैभन्दा बढी हँसाएको इन्टरनेट मिमबारे सोधिएको थियो। त्यस क्रममा उनले आफ्नो अनुहार चीनका पूर्वनेता माओको तस्बिरमा जोडिएको मिमको चर्चा गरेका थिए।
‘एउटा मान्छे थियो, मलाई लाग्छ ऊ चिनियाँ तानाशाह हो,’ उनले मिममा देखिएको व्यक्तिबारे भनेका थिए। उक्त तस्बिरमा माओको अनुहारमा एम्बाप्पेको अनुहार जोडिएको थियो। माओले सन् १९४९ देखि १९७६ मा आफ्नो मृत्युसम्म चीनमा शासन गरेका थिए।
एम्बाप्पेको उक्त टिप्पणी सार्वजनिक भएपछि चीनमा राष्ट्रवादी प्रयोगकर्ताहरूले उनको आलोचना गरेका थिए। माओलाई आधुनिक चीनका संस्थापक नेताका रूपमा सम्मान गरिने भएकाले उनलाई लक्षित व्यंग्यलाई चीनमा संवेदनशील विषय मानिन्छ।
विवादपछि चीनका सरकारी टेलिभिजनले एम्बाप्पे सहभागी खेल र स्पेनिस ला लिगाका कार्यक्रम प्रसारण गर्न रोकेको चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्। उनी देखिएका विज्ञापन पनि हटाइएका छन्।
डेरी उत्पादक कम्पनी मेङनिउ, सांघाई मिल्कग्राउन्ड फुड टेक र पेय पदार्थ उत्पादक इस्ट्रोक बेभरेजले एम्बाप्पेसँगको सबै सहकार्य तत्काल अन्त्य गर्ने घोषणा गरेका छन्। उनीहरूले चिनियाँ जनताको भावनामा चोट पुर्याउने अभिव्यक्ति वा गतिविधिको विरोध गर्ने बताएका छन्।
स्विस खेल पोसाक उत्पादक कम्पनी अन होल्डिङले भने एम्बाप्पेको माफीको स्वागत गरेको छ। कम्पनीले चीनप्रति गहिरो सम्मान रहेको बताएको छ। एम्बाप्पेले गत सेप्टेम्बरमा नाइकी छाडेर अन होल्डिङसँग साझेदारी गरेका थिए। उनी होटल सञ्जाल अक्योर र खेलौना उत्पादक लेगोका ब्रान्डसँग पनि जोडिएका छन्।
स्पेनिस ला लिगाका अध्यक्ष हाभियर तेबासले पनि चीनसँगको सम्बन्ध सुधार गर्न त्यहाँका राजदूतसँग भेटवार्ता गरेको बताएका छन्। उनले एम्बाप्पेको टिप्पणीका कारण चीनमा असहज परिस्थिति उत्पन्न भएकोमा दुःख व्यक्त गर्दै एउटा घटनाले वर्षौंदेखि बनेको सम्बन्धमा क्षति पुग्न नहुने बताएका छन्।
चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल वेइबोमा भने एम्बाप्पेको माफीप्रति असन्तुष्टि कायमै छ। केही प्रयोगकर्ताले उनलाई चीनमा प्रतिबन्ध लगाउन र उनको व्यावसायिक मूल्य शून्यमा झार्न माग गरेका छन्।
चिनियाँ सरकारी टेलिभिजन सिसिटिभीले भने एम्बाप्पेको माफीपछि उनको भनाइ सुन्ने बताएको छ। तर माफीभन्दा पनि आगामी दिनमा उनले गर्ने व्यवहार महत्त्वपूर्ण हुने उसको भनाइ छ।
चीनमा विदेशी सेलिब्रिटी र कम्पनीले राजनीतिक तथा सांस्कृतिक संवेदनशीलतासँग जोडिएका विवादका कारण व्यावसायिक क्षति बेहोरेका घटना यसअघि पनि भएका छन्।
अमेरिकी बास्केटबल संस्था एनबिएले सन् २०१९ मा हङकङका प्रदर्शनकारीको समर्थनमा गरिएको सामाजिक सञ्जाल पोस्टपछि चीनमा आफ्नो छवि पुनर्निर्माण गर्न वर्षौं लगाएको थियो।
सिन्जियाङ सम्बन्धी टिप्पणीका कारण नाइकी र स्विडिस खुद्रा विक्रेता एचएन्डएमले पनि चिनियाँ उपभोक्ताको बहिष्कार सामना गरेका थिए।
(विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूको सहयोगमा तयार पारिएको)
