पछिल्लो आर्थिक वर्षमा नेपालले विश्वका कुल १६१ वटा देशहरूसँग द्विपक्षीय वैदेशिक व्यापार गरेको छ।
सो अवधिमा नेपालको कुल वैदेशिक व्यापार २४ खर्ब ११ अर्ब ६६ करोड ९५ लाख ४५ हजार रूपैयाँ पुगेको छ।
कुल व्यापारमा छिमेकी मुलुक भारतको मात्रै ६१ प्रतिशतको ठूलो हिस्सा रहेको छ। तर अर्कोतर्फ वैदेशिक व्यापार सूचीमा रहेकामध्ये सबैभन्दा कम व्यापार हुने २० वटा देशसँगको कुल व्यापार रकम भने जम्मा ९१ लाख ६३ हजार रूपैयाँमा सीमित भएको छ।
भन्सार तथ्यांक अनुसार नेपालले व्यापार गर्ने १६१ वटा देशमध्ये सबैभन्दा कम कारोबार हुने ५० वटा देशहरूसँगको कुल व्यापार जोड्दा समेत जम्मा १८ करोड २१ लाख ४ हजार रूपैयाँ मात्रै पुग्छ।
नेपालको वैदेशिक व्यापारमा छिमेकी मुलुक भारतको अधिपत्य कायमै रहेको छ।
भारतसँग मात्रै १४ खर्ब ६९ अर्ब २५ करोड ७ लाख ९८ हजार रूपैयाँ बराबरको कुल व्यापार भएको छ।
भारतबाट नेपालमा १२ खर्ब १० अर्ब ६० करोड ६ लाख २४ हजार रूपैयाँको वस्तु आयात भएको छ। नेपालले भारततर्फ २ खर्ब ५८ अर्ब ६५ करोड १ लाख ७४ हजार रूपैयाँको वस्तु निर्यात गरेको छ। यसरी भारतसँग मात्रै नेपालको व्यापार घाटा ९ खर्ब ५१ अर्ब ९५ करोड ४ लाख ५० हजार रूपैयाँ रहेको छ।
दोस्रो ठूलो व्यापारिक साझेदारका रूपमा रहेको अर्को छिमेकी मुलुक चीनसँगको कुल व्यापार ४ खर्ब २७ अर्ब १४ करोड ९५ लाख ९० हजार रूपैयाँ पुगेको छ। यो कुल वैदेशिक व्यापारको १७.७१ प्रतिशत हिस्सा हो।
चीनबाट ४ खर्ब २५ अर्ब २४ करोड ७० लाख ११ हजार रूपैयाँको आयात हुँदा नेपालबाट चीनतर्फ भने जम्मा १ अर्ब ८९ करोड २५ लाख ७९ हजार रूपैयाँको मात्रै निर्यात हुन सकेको छ।
नेपालको तेस्रो ठूलो व्यापारिक साझेदार अर्जेन्टिना बनेको छ।
अर्जेन्टिनासँग १ खर्ब १६ अर्ब ४० करोड ५७ लाख ५९ हजार रूपैयाँको कुल व्यापार भएको छ। यो कुल व्यापारको ४.८३ प्रतिशत हिस्सा हो।
अर्जेन्टिनाबाट मुख्यगरी कच्चा वनस्पति तेल आयात हुने भएकाले यो रकम उच्च देखिएको हो।
चौथो स्थानमा रहेको संयुक्त अरब इमिरेट्ससँग ५४ अर्ब १ करोड रूपैयाँ र पाँचौँ स्थानमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकासँग ५३ अर्ब ४९ करोड रूपैयाँ बराबरको वैदेशिक व्यापार भएको छ।
अमेरिका नेपालको ठूलो निर्यात गन्तव्यमध्ये एक हो। नेपालले अमेरिकामा २० अर्ब ७७ करोड रूपैयाँभन्दा बढीको वस्तु निर्यात गरेको छ।
वैदेशिक व्यापार सूचीको सबैभन्दा पुछारमा रहेका देशहरूसँगको व्यापार भने अचम्मलाग्दो रूपमा न्यून छ। तथ्याङ्क अनुसार सबैभन्दा कम व्यापार भएको नाउरु देशसँग जम्मा १ लाख ४५ हजार रूपैयाँको मात्रै कारोबार भएको छ।
त्यसैगरी सिएरा लियोनसँग १ लाख ५९ हजार रूपैयाँ, वालिस एन्ड फुटुना टापुसँग १ लाख ६६ हजार रूपैयाँ र निकारागुवासँग २ लाख ३१ हजार रूपैयाँको व्यापार भएको छ। एन्गोलासँग २ लाख ८८ हजार रूपैयाँ, सर्बियासँग ३ लाख ६ हजार रूपैयाँ, एन्टिगुवा एन्ड बारबुडासँग ३ लाख १३ हजार रूपैयाँ र पपुआ न्युगिनीसँग ३ लाख २८ हजार रूपैयाँको कारोबार भएको छ।
पानामासँग ३ लाख ३७ हजार रूपैयाँ र सिरियासँग ३ लाख ४९ हजार रूपैयाँको वैदेशिक व्यापार भएको छ। यी पुछारका २० वटा देशसँग वर्षभरि भएको कुल आयात र निर्यात जोड्दा समेत जम्मा ९१ लाख ६३ हजार रूपैयाँ मात्रै हुन आउँछ।
भन्सार तथ्यांक नुसार नेपालले व्यापार गर्ने १६१ वटा देशमध्ये जम्मा ३४ वटा देशसँग मात्रै व्यापार नाफाको स्थिति रहेको छ।
बाँकी १२७ वटा देशहरूसँग भने नेपाल घाटामा रहेको छ। ६ वटा यस्ता देशहरू छन् जहाँबाट नेपालले कुनै पनि वस्तु आयात नगरी केवल नेपाली वस्तु मात्रै निर्यात गरेको छ।
ती देशहरूमा एन्गोला, बहामास, बार्बाडोस, फिजी, ग्रेनाडा र सिरिया रहेका छन्। अर्कोतर्फ २६ वटा देशहरू यस्ता छन् जहाँबाट नेपालले वस्तु आयात त गरेको छ, तर ती देशहरूमा नेपालबाट एउटै पनि वस्तु निर्यात हुन सकेको छैन।
