एसियाली देशहरूको सबैभन्दा ठूलो बृहत खेलकुद प्रतियोगिता एसियन गेम्स यस वर्ष ७५औं वर्षगाँठ मनाउँदैछ।
सन् १९५१ मा नयाँ दिल्लीमा सुरु भएको यो कुम्भमेला अहिले जापानको इची-नागोया पुगेर फेरि एकपटक एसियालाई जोड्दैछ। सेप्टेम्बर १९ देखि अक्टोबर ४ सम्म चल्ने २०औं एसियन गेम्सले ‘इमाजिन वान एसिया’ भन्ने नारासहित सम्पूर्ण महादेशलाई एक सूत्रमा बाँध्ने प्रयास गरिरहेको छ।
सन् १९५१ को नयाँ दिल्ली एसियन गेम्स एसियाको लागि ऐतिहासिक थियो। दोस्रो विश्वयुद्धपछि स्वतन्त्र भएका देशहरूले पहिलो पटक एउटै मञ्चमा भेला भएर खेलकुदमार्फत एकताको सन्देश दिएका थिए।
भारतका प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरूको सक्रियतामा सुरु भएको त्यो गेम्समा जम्मा ११ देशका करिब ४८९ खेलाडीहरू सहभागी थिए। त्यसबेला खेलहरू सीमित थिए, तर भावना ठूलो थियो—एशिया अब आफ्नै खुट्टामा उभिन थालेको छ भन्ने।
त्यसपछि ७५ वर्षको यात्रामा एसियन गेम्सले धेरै उतारचढाव देखेको छ। टोक्यो १९५८, जकार्ता १९६२, तेहरान १९७४, सिओल १९८६ देखि हान्चौ २०२३ सम्म आइपुग्दा यो प्रतियोगिता एशियाको सबैभन्दा ठूलो बृहद खेलकुद महोत्सव बनेको छ। खेलाडी संख्या र सहभागीको हिसाबले एसियन गेम्स ओलम्पिकभन्दा पनि ठूलो हो।
खेलाडीको संख्या सयौंबाट बढेर ११ हजारभन्दा माथि पुगेको छ भने खेलहरूको संख्या पनि ४३ पुगेको छ। नयाँ खेलहरू थपिएका छन्—मिक्स मार्सल आर्ट्स, टेकबल, प्याडेल, सर्फिङ जस्ता आधुनिक विधाहरूले पनि स्थान पाएका छन्।
यस पटकको आयोजक जापान आफैंमा विशेष छ। जापानले यसअघि दुई पटक एसियन गेम्सको आयोजना गरिसकेको छ। जापानले १९५८ मा टोकियो र १९९४ मा हिरोशिमा एसियन गेम्स आयोजना गरेको थियो।
हिरोशिमा गेम्स दोस्रो विश्वयुद्धको पीडाबाट उठेर शान्तिको सन्देश दिने गेम्स थियो। अहिले आइची-नागोयामा जापानले फेरि एकपटक एसियालाई स्वागत गर्दैछ। मुख्य स्थल पलोमा मिजुहो स्टेडियमबाट उद्घाटन हुने यो गेम्सले प्रविधिको प्रयोग, पर्यावरणमैत्री व्यवस्थापन र सांस्कृतिक आदानप्रदानलाई जोड दिएको छ।
नेपालको लागि पनि यो यात्रा महत्वपूर्ण छ। नेपालले १९५१ को पहिलो संस्करणमै सहभागिता जनाएको थियो। त्यसयता नियमित रूपमा भाग लिँदै आएको नेपालले अहिलेसम्म तीन रजत र २३ कास्य पदक जितेको छ, तर स्वर्ण पदक अझै कुरेर बसेको छ।
यस पटक १३५ खेलाडीसहित २१ खेलमा सहभागी नेपाली टोलीले ‘मिसन २०२६’ अन्तर्गत पहिलो स्वर्ण सपना देखेको छ। तेक्वान्डो, कराते, उसु, कबड्डी र क्रिकेटमा नेपालको आशा अझै जीवित छ।
७५ वर्षअघि नयाँ दिल्लीमा सुरु भएको यो यात्रा अहिले नागोया पुगेर फेरि एउटै प्रश्न सोधिरहेको छ—के एसिया साँच्चै एक हुन सक्छ? राजनीतिक मतभेद, सीमा विवाद र आर्थिक असमानताका बाबजुद हरेक चार वर्षमा हजारौं खेलाडीहरू एउटै मैदानमा उभिन्छन्। उनीहरूको पसिना, संघर्ष र जितको खुसीले एशियाली पहिचानलाई बलियो बनाउँछ।
‘इमाजिन वान एसिया’ नाराले यही कल्पनालाई जीवन्त बनाउने प्रयास गरेको छ। एउटा एसिया, जहाँ खेलकुदले सीमा नाघेर मानिसलाई जोड्छ। यो ७५औं वर्षगाँठ केवल एउटा खेलकुद महोत्सव मात्र होइन, एसियाली सभ्यता र एकताको जीवन्त दस्तावेज हो।
सेप्टेम्बर १९ को उद्घाटन समारोहसँगै यो नयाँ अध्याय सुरु हुँदैछ। इतिहासले फेरि एकपटक साक्षी दिनेछ—एसिया खेल्दा, एसिया एक हुन्छ।
-1746009348.jpg)
